Συσπειρωση

Συσπειρωση

Τρίτη, 30 Ιουνίου 2015

ΛΕΡΟΣ - 25 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ



Γνωρίζουμε, το έχουμε διαχρονικά ζήσει, το βλέπουμε καθημερινά μπροστά μας, ότι μια σοβαρή συζήτηση (που σημαίνει πράξη, δηλαδή, με συγκεκριμένη πρακτική στόχευση) για την Ψυχική Υγεία, για την θεραπευτική αντιμετώπιση και τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων, ήταν ανέκαθεν στο περιθώριο των όποιων προτεραιοτήτων και ενδιαφερόντων του εκάστοτε κυρίαρχου πολιτικού συστήματος, αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας - πόσο μάλλον σήμερα, που είναι διάχυτη μια βαθιά αβεβαιότητα για το μέλλον και ένας άνωθεν, συστηματικά καλλιεργούμενος και διαχεόμενος φόβος για την ατομική επιβίωση, γι΄ αυτό που είναι «διαρκώς επί θύραις», έχοντας μετεξελιχθεί σε μια κατάσταση «διαρκούς εκτάκτου ανάγκης» ως όρος και τρόπος της καθημερινότητας: εντός ή εκτός του ευρώ, ποια νέα μέτρα, πόση νέα μείωση των αποδοχών και των συντάξεων, πόση νέα υποταγή στους «εταίρους» του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, για πόσες δεκαετίες μπροστά μας, για να αποφευχθεί, υποτίθεται, η ήδη επελθούσα καταστροφή.

Θεωρούμε, ωστόσο, ότι μόνο στο βαθμό που οι πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες όλων και μεταξύ αυτών, οι ιδιαίτερες και πολύπλοκες ανάγκες των ψυχικά πασχόντων και όλων των αποκλεισμένων, έλθουν πραγματικά στο κέντρο του ενδιαφέροντος (παύοντας να είναι, απλώς, αντικείμενο αφηρημένων πολιτικών διακηρύξεων, συνεδρίων των «ειδικών της διαχείρισης» αυτών των αναγκών και διαφόρων φιλανθρωπικών γκαλά) και, επομένως, η ολόπλευρη απάντηση σε αυτές γίνει πραγματικά κεντρική πολιτική επιδίωξη, τότε μόνο μπορεί να υπάρξουν νέες, εναλλακτικές διαδρομές στο πολιτικό επίπεδο, για το πώς, δηλαδή, θα μπορούν ν΄ ανοίξουν νέοι δρόμοι «πέρα από» το υπάρχον, έκφραση της αξεπέραστης κρίσης και της «θανάσιμης αγωνίας» του κυρίαρχου κοινωνικοπολιτικού συστήματος.
Είναι γι΄ αυτό που θεωρούμε ότι μια «επιστροφή στις ρίζες» της εμπειρίας της «Λέρου» μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη από αυτήν ακριβώς την σκοπιά. Όχι για τις όποιες εμβαλωματικές απαντήσεις στο καταρρέον σύστημα των υπηρεσιών, αλλά ως όχημα για σκέψη, πράξη και κινηματικές διαδικασίες, εντός και εκτός των κυρίαρχων θεσμών - όχι για την ανασυγκρότησή τους, αλλά για μιαν «άλλη ψυχιατρική», στην κατεύθυνση της κοινωνικής χειραφέτησης.
Μια συζήτηση, επομένως, γύρω από την ιστορική διαδρομή του μετασχηματισμού στην Λέρο είναι τόσο πιο χρήσιμη σήμερα όσο περισσότερο βλέπουμε να βουλιάζει το σύστημα υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, όπως ολόκληρη η κοινωνία, μέσα σε μια χωρίς προηγούμενο διαλυτική κρίση, σ΄ ένα με γεωμετρική πρόοδο εντεινόμενο αδιέξοδο, οικονομικό και κοινωνικό, αλλά, ταυτόχρονα, εν προκειμένω, ιδεολογικό, θεωρητικό, επιστημονικό, με την εγγενή, δομική βία του ψυχιατρικού θεσμού να έχει αναχθεί σε μιαν αυτονόητη και στη βάση επιστημονικών, υποτίθεται, προταγμάτων, καθημερινότητα των υπηρεσιών. Μια βία που, στη σύγχρονη μορφή της, εκφράζεται με την εναλλαγή της πρόσκαιρης ανάληψης (με ακραίες και εκτός παντός ελέγχου κατασταλτικές πρακτικές) του ψυχικά πάσχοντος, που, μέσα σ΄ ένα όλο και πιο άκαμπτο και ανελαστικό πλαίσιο, ασφυκτιά και αντιδρά και γίνεται «μη διαχειρίσιμος», ανεξέλεγκτος, μέχρις ότου εγκλειστεί και κατασταλεί φαρμακευτικά, για να επανατοποθετηθεί (το συντομότερο δυνατό) ήρεμος, πειθαρχημένος, στο χώρο της κοινωνικής εγκατάλειψης, του περιθωρίου, του αποκλεισμού, στο χώρο των σύγχρονων «αζήτητων», που τότε γέμιζαν τα αρματαγωγά από τον Σκαραμαγκά για την Λέρο, αλλά που, σήμερα, η σύγχρονη «Λέρος» είναι οι δρόμοι και οι γειτονιές της Αθήνας (και παντού αλλού), είναι η πόλη των μόνων και αβοήθητων, η συνθήκη
όχι απλώς των εμφανών, αλλά των πολύ περισσότερων «αφανών» αστέγων, όλων
αυτών στους οποίους αναφέρεται ο όρος homeless, σε διάκριση με το όρο roofless (αυτού που καταλήγει να κοιμάται στο δρόμο).

Η επιστροφή στην «εμπειρία της Λέρου», στο πώς αυτό που στην ψυχιατρική ονομάστηκε «Λέρος» (όρος που, δυστυχώς επικράτησε και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να σηματοδοτεί την εμφανή – αν και ποτέ την καθημερινή, την δομική - βαρβαρότητα και αθλιότητα του συστήματος και των πάσης φύσης ιδρυμάτων), κατασκευάστηκε και πώς, εν συνεχεία, έγινε δυνατό να ξεπεραστεί, με ποιό τρόπο, με ποιες διαδικασίες και μέχρι ποιού σημείου έγινε δυνατό αυτό το ξεπέρασμα, έχει μια κομβική σημασία για την κατανόηση και το ξεπέρασμα ενός παρόντος όλο και πιο ασφυκτικού, αβάσταχτου, εξοντωτικού.
Μπορεί, ίσως, να βοηθήσει να δούμε ξανά, όπως τότε, την Αποϊδρυµατοποίηση όχι ως μια διοικητική - τεχνική διαδικασία (όπως την έβλεπε-και- τότε η κυρίαρχη πολιτική εξουσία, η κυρίαρχη ψυχιατρική κοινότητα και οι ΜΚΟ ψυχικής υγείας που ενεπλάκησαν), όχι, δηλαδή, ως μια διαδικασία που ανάγεται στο κλείσιμο του ψυχιατρείου ως κατάργηση, με την μεταφορά αλλού των ίδιων πρακτικών του εγκλεισμού και γενικά του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος (όπως, άλλωστε, το βλέπουμε σε όλες τις ψυχιατρικές κλινικές των γενικών νοσοκομείων κλπ), αλλά ως μια διαδικασία, της οποίας βασικό υποκείμενο (από κοινού με τον λειτουργό ψυχικής υγείας και με την ευρύτερη κοινωνία) πρέπει διαρκώς να αναδύεται η ανθρώπινη ύπαρξη που πάσχει. Μια διαδικασία που είναι θεραπευτική στο βαθμό που διαρκώς, σε κάθε στιγμή, αμφισβητεί και ξεπερνά τα παγιωμένα όρια ενός συστήματος δομημένου στη λογική της απόρριψης ή, στην καλλίτερη περίπτωση, της απλής διαχείρισης των αναγκών του υποκειμένου, αντί για την απάντηση σε αυτές, επερωτώντας κάθε στιγμή τα όποια αποτελέσματά της και επαγρυπνώντας απέναντι στις αναπόφευκτες τάσεις ιδρυματοποίησης του κάθε νέου επιτεύγματός της.

Ως προς το πώς κατασκευάστηκε, μπορούμε να ανατρέξουμε στο κυρίαρχο (τότε όπως και τώρα) «ψυχιατρικό παράδειγμα». Είναι αυτό που παρήγαγε και που ενσαρκώνει αυτό που συνέβη στην Λέρο και το οποίο πρέπει να αντικαταστήσει, ως ορισμός και ως σημαίνουσα λέξη, αυτό που έμεινε στην ιστορία ως «Λέρος». Είναι στη βάση της λογικής και της κουλτούρας που επικρατούσε, τόσο στο πεδίο της ψυχιατρικής, όσο και σε αυτό της πολιτικής πρακτικής, που η λύση της περαιτέρω εξορίας των ήδη εξόριστων από την κοινωνία και πλεοναζόντων στα ψυχιατρεία επιλέχθηκε, τόσο από το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα, όσο και από την ψυχιατρική κοινότητα, ως η μόνη δυνατή, αλλά και η δέουσα σ΄ αυτές τις περιπτώσεις «υπερκορεσμού». Ακριβώς επειδή επρόκειτο (τότε, όπως και τώρα) για μια ψυχιατρική που «χάνει τον άνθρωπο πίσω από την αρρώστια», που δεν βλέπει ανθρώπους αλλά διαγνωστικές κατηγορίες, που σχετίζεται με τον «άλλο» μόνο μετατρέποντάς τον σε «πράγμα», στο «αντικείμενο αρρώστια», που, όσο πιο πολύπλοκο και δύσκολο είναι αυτό το «αντικείμενο», τόσο περισσότερο επιφυλάσσει σ΄ αυτό την απλοποιητική λύση του περαιτέρω εγκλεισμού, της απομόνωσης και της θεραπευτικής εγκατάλειψης - η οποία, τότε, συμβάδιζε με μια πολιτική τάξη πραγμάτων που ασκούσε στην πράξη πολιτικές εξορίας και στρατοπέδων συγκέντρωσης κατά των πολιτικών της αντιπάλων.
Η δημιουργία της «Λέρου» ήταν ο μονόδρομος τον οποίο η ίδια η κυρίαρχη ψυχιατρική κοινότητα είχε ανοίξει, ως τη μόνη λύση που ήταν, εγγενώς, σε θέση να συλλάβει και να δει στα αδιέξοδα, τα οποία ήταν προϊόν της λειτουργίας της, όντας από τους κύριους φορείς πίεσης για την δημιουργία της νέας Αποικίας. Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια ενός διευθυντή ψυχιάτρου στο Δαφνί, του Κ. Φιλανδριανού στο βιβλίο του «Δημόσιο Ψυχιατρείο Αθηνών. Το Δαφνί… μια φανταστική πολιτεία», ο οποίος, αφού διεκτραγωδεί την διαχρονικά άθλια κατάσταση στο Δαφνί, στο κεφάλαιο με τίτλο «Πρώτα βήματα στην ανορθωτική προσπάθεια», καταλήγει ως εξής : «Αφησα τελευταίο ένα θέμα που αποτελεί το ασθενές σημείο, θα έλεγα την Αχίλλεια πτέρνα του Νοσοκομείου και αυτό είναι το πάντα άλυτο πρόβλημα της συμφόρησης. Της συμφόρησης από εισαγωγές υπεραρίθμων αρρώστων, τον διαρκή αυτόν εφιάλτη του Ιδρύματος, που γινόταν όσο πήγαινε μεγαλύτερη, στάθηκε το κύριο εμπόδιο στη εξέλιξη και τον εκσυγχρονισμό του και ματαίωνε πάντα κάθε εκσυγχρονιστική προσπάθεια.
»Κατά την περίοδο που πραγματευόμαστε και κάτω από τις ιδιάζουσες συνθήκες που εκτέθηκαν, το πράγμα πήρε μεγάλες διαστάσεις. Στις τόσο ανεπαρκείς την εποχή εκείνη κτιριακές εγκαταστάσεις του Νοσοκομείου., έφτασε να νοσηλεύονται περί τους 3000 άρρωστοι κα να έχει σχεδόν καταργηθεί το αδιαχώρητο.
»Τότε ήταν που σαν λύση (λύση;) στο αδιέξοδο βρέθηκε η προσφυγή στα «επάλληλα» κρεβάτια. Ηταν, δε, «επάλληλα κρεβάτια», δυο κρεβάτια το ένα πάνω στο άλλο ενωμένα με οξυγονοκόλληση στα πόδια, ώστε να διπλασιάζεται ο αριθμός τους (και των αρρώστων φυσικά) μέσα στον κάθε νοσηλευτικό χώρο…
»Η μεγάλη αυτή πίεση από τη μια και από την άλλη το ότι έπειτα από τους μακρούς και επίμονους αγώνες των ειδικών ωρίμασαν τα πράγματα, έκαμαν ν΄ αρχίσουν να επικρατούν οι νέες αντιλήψεις και να γίνει πια κοινή συνείδηση η ανάγκη της Αποκέντρωσης των ψυχιατρείων, στάθηκαν δε οι λόγοι ώστε ν΄ αποφασιστεί άμεση Αποσυμφόρηση κατά τον όποιο τρόπο.
»Το πρώτο βήμα έγινε με την ίδρυση της πρώτης Αποικίας Ψυχοπαθών, στη νησίδα του Αγίου Γεωργίου Περάματος (παλιό Λοιμακαθαρτήριο) έπειτα από απόφαση του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών της 16/9/1953. Μετά από επιλογή μεταφέρθηκαν εκεί αρχικά περί τους 200 άρρωστοι, που με σταδιακές διακομίσεις και άλλων, έφτασαν τελικά γύρο στους 500. Τούτο ήταν μια πρόσκαιρη ανακούφιση.
»Η Αποικία του Αγίου Γεωργίου λειτούργησε μέχρι τις 20/3/1965, οπότε καταργήθηκε και όσοι άρρωστοι απόμειναν, μεταφέρθηκαν στη μεγάλη Αποικία της Λέρου, που είχε ιδρυθεί στο μεταξύ (1958)….».
Και στο επόμενο κεφάλαιο, με τίτλο «Η Ακμή», τονίζεται ξανά ότι «Το 1958, με ΒΔ της 2/1/58, ιδρύθηκε η Αποικία Ψυχοπαθών Λέρου, κι΄ αυτό ήταν ένα μεγάλο βήμα προς την Αποσυμφόρηση και την απαλλαγή από το στάσιμο χρόνιο υλικό αρρώστων, όχι μόνο του ψυχιατρείου Αθηνών, αλλά και της Θεσσαλονίκης, ακόμα σε μικρό βαθμό και των Χανίων.
»Η Αποικία αυτή άρχισε να λειτουργεί στα κτίρια των ευρύχωρων Ιταλικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων του Λακκίου Λέρου με 50-60 περίπου αρρώστους, που μεταφέρθηκαν εκεί στους πρώτους μήνες, οι προοπτικές, όμως, για τις δυνατότητες μελλοντική ανάπτυξή της ήταν πολύ ευνοϊκές».
Κα συνοψίζοντας, επαναλαμβάνει ότι «Η Αποσυμφόρηση που έγινε με την ίδρυση των Αποικιών Αγ. Γεωργίου και Λέρου ήταν ένας σοβαρός λόγος για τη βελτίωση τω συνθηκών».(Οι υπογραμμίσεις δικές μας, με ιδιαίτερη έμφαση στην έκφραση «χρόνιο στάσιμο υλικό»)

Για πολλούς η Λέρος, όταν προέκυψε ως «διεθνές σκάνδαλο» και ως «εθνική ντροπή», ταυτιζόταν με το αδύνατο της αλλαγής. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, δεν ήταν δυνατός ο μετασχηματισμός, η αποϊδρυματοποίηση. Το ίδρυμα έπρεπε μόνο να κλείσει, να καταργηθεί, με κάποιο τρόπο να ξεριζωθεί από το νησί. Οι "ανίατοι" ασθενείς του να μεταφερθούν κάπου αλλού, σε ξενώνες ή σε άλλα ψυχιατρεία. Καμιά αλλαγή νοοτροπίας, καμιά αλλαγή κουλτούρας δεν φαινόταν δυνατή στο ίδιο το νησί. Κανένα δυναμικό αλλαγής δεν φαινόταν να κρύβεται μέσα σ΄ αυτό το ίδρυμα, είτε όσον αφορά τους ασθενείς – νεκρές ψυχές μέσα σε ερειπωμένα σώματα, υπάρξεις εκμηδενισμένες, στο σημείο της μη επιστροφής - είτε όσον αφορά το προσωπικό, που τεχνηέντως του φόρτωναν την ευθύνη για την άθλια κατάσταση. Ειδικά για το προσωπικό φαινόταν αδύνατο ότι μπορούσε να παίξει οποιοδήποτε ρόλο στην διαδικασία της αλλαγής. Επρεπε απλώς να βρει άλλη δουλειά.
Ωστόσο, όπως φάνηκε εν συνεχεία, το δυνατό, αυτό που εκάστοτε μπορεί να γίνει, δεν είναι μια υποκειμενική επινόηση του μυαλού μας, υπάρχει μέσα στο πραγματικό ως η αντίφαση που το ωθεί στο ξεπέρασμά του μέσα από την υποκειμενική μας παρέμβαση και πρωτοβουλία.
Η επίσημη ψυχιατρική της χώρας δεν φάνηκε ούτε στιγμή ν΄ αναγνωρίζει την ανάγκη για παρέμβαση στην Λέρο ως δική της υπόθεση. Το ΚΘΛ αντιμετωπίστηκε σαν μια κακοφορμισμένη πληγή, που προκαλεί δυσχέρειες στο υπόλοιπο «υγιές» σώμα και ιδιαίτερα ενοχλήσεις και επικρίσεις στα διεθνή συνέδρια, που φτάνουν να γίνονται πολιτικές πιέσεις σε ανώτερο επίπεδο και η Λέρος να καταλήγει να γίνεται ένα πιόνι στη διεθνή σκακιέρα. Ενδεικτικές της στάσης της επίσημης ψυχιατρικής είναι οι προκλητικές δηλώσεις ψυχιάτρων στο 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΨΕ, ότι όποιος πάει να δουλέψει στη Λέρο πρέπει ν΄ αποβληθεί από το ψυχιατρικό σώμα!....
Ολη αυτή την περίοδο είναι ιδιαίτερα εμφανής η έλλειψη ενός κοινωνικού και πολιτικού κινήματος που να θέτει το ζήτημα της παρέμβασης στους θεσμούς μέσα από μια συνολική αμφισβήτηση των θεσμικών και κρατικών μηχανισμών-και αυτό παρά την κλιμακούμενη κοινωνική και πολιτική κρίση εκείνη την περίοδο. Ετσι, αυτό που λειτούργησε και στην περίπτωση της Λέρου ήταν ο διεθνής διασυρμός και οι ποικίλες έξωθεν πιέσεις. Πρέπει να τονίσουμε εδώ, σε συνάρτηση μάλιστα, με την σημερινή κατάσταση όπως αυτή έχει διαμορφωθεί, ότι, ακριβώς όπως τότε, η απουσία ενός κοινωνικού κινήματος είναι κρίσιμης σημασίας γιατί μια ουσιαστική, ριζική μεταρρύθμιση των κυρίαρχων θεσμών, όπως το ψυχιατρείο και άλλοι, δεν μπορεί να προέλθει από ένα μονοσήμαντο τεχνικό λόγο και πρακτική. Απαιτεί μια πολυεπίπεδη διαδικασία, κομμάτι της οποία είναι η αντιϊδρυματική κοινωνική και πολιτική πράξη και λόγος στο μικροεπίπεδο του θεσμού, στη σύνδεσή της με την κοινωνικοπολιτική πράξη στο μακροκοινωνικό επίπεδο. Οσο περισσότερο η κινηματική διαδικασία είναι αδύναμη και υποχωρεί, τόσο περισσότερο το έδαφος καταλαμβάνεται από τεχνοκρατικές λύσεις και διοικητικού τύπου ρυθμίσεις, που ισοδυναμούν με μορφές αναπαλαίωσης της διαχείρισης του ψυχικού πόνου, σύμφωνα με τις νέες κυρίαρχες κοινωνικές απαιτήσεις.

Ποιες ήταν οι καθοριστικές παράμετροι που έκαναν δυνατό τον ριζικό μετασχηματισμό στην Λέρο και την αποδόμηση μιας σειράς θέσφατων και κατασκευών της κυρίαρχης ψυχιατρικής, όπως, πχ, για το «ανίατο», για την «απουσία νοήματος» στον λόγο του ψυχικά πάσχοντα, για την αμετάστρεπτη πορεία προς την χρονιότητα, την υπολειτουργικότητα, τη αποκοινωνικοποίηση, την ανικανότητα, την κατωτερότητα της ύπαρξής του και επομένως, την στέρηση των δικαιωμάτων του, ατομικών, πολιτικών και κοινωνικών, γιατί «δεν δύναται» να τα διεκδικήσει και «δεν τα αξίζει» επειδή δεν μπορεί να τα ασκήσει;
-Μια πρώτη παράμετρος ήταν η εγκαθίδρυση της προτεραιότητας της προσωπικής σχέσης µε το νοσηλευόμενο ως ανθρώπινης ύπαρξης στην ολότητά της και στην ιδιαιτερότητα και μοναδικότητά της και όχι ως διαγνωστικής κατηγορίας, απέναντι στη μαζική διαχείριση των αναγκών. Στην κατεύθυνση, δηλαδή, της σχέσης άνθρωπος προς άνθρωπο και όχι απλά στη μερικότητα της σχέσης "ειδικός" προς "ασθενή".
-Ηταν, εν συνεχεία, η ανάπτυξη όλων των δραστηριοτήτων που τείνουν στην εγκαθίδρυση και διασφάλιση της ελευθερίας ως μιας ουσιαστικά θεραπευτικής κατάστασης.
-Ηταν η αντιμετώπιση όλων των νοσηλευομένων, ανεξάρτητα από διαγνωστική κατηγορία ή βαρύτητα, χωρίς καμιά επιλογή και αποκλεισμό.
-Ηταν το ξεπέρασμα της μονομέρειας των ειδικών, προκαθορισμένων ρόλων, προς µιαν ολόπλευρη, σφαιρική φροντίδα της ανθρώπινης ύπαρξης από ένα "σφαιρικό λειτουργό".
-Ηταν η επιδίωξη του εξανθρωπισμού και του ξεπεράσματος των αποκοινωνικοποιητικών και κατασταλτικών πρακτικών μέσα στο ψυχιατρείο ως μιας στιγμής στην διαδικασία της Αποϊδρυµατοποίησης - από το ατομικό πρόγραμμα ενός ασθενή μέχρι τις γενικότερες αλλαγές σ' ένα τμήμα.
Με τις εξόδους στη κοινότητα, με την αντιμετώπιση της «μαύρης» καταπιεστικής εργασίας» μέσω της προώθησης της ελεύθερης αμειβόμενης εργασίας, με την διασφάλιση των όποιων χρηματικών εισοδημάτων προς ατομική χρήση κλπ.
-Ηταν η προσπάθεια για ανάπτυξη όλων των δραστηριοτήτων σε µια σχέση συνεργασίας µε το μόνιμο, φυλακτικό προσωπικό, στην κατεύθυνση του ξεπεράσματος του φυλακτικού ρόλου.

Ο μετασχηματισμός και η Αποϊδρυματοποίηση στη Λέρο έγιναν στη βάση μιας μεγάλης πολιτιστικής αλλαγής, μέσα και έξω από το ψυχιατρείο. Μέχρι την περίοδο που ξεκίνησαν οι συντονισμένες προσπάθειες, το προσωπικό εθεωρείτο ανεπίδεκτο προς αλλαγή, η τοπική κοινωνία ένας αμετάθετος φράκτης. Πράγματι, η ιδρυματική οικονομία, τα κατεστημένα τοπικά συμφέροντα, οι ισχυρές πελατειακές σχέσεις, ο τρόπος διαχείρισης του ψυχιατρείου, φαινόταν να διακωμωδούν και να ακυρώνουν εκ των προτέρων κάθε υπαινιγμό για αλλαγή κουλτούρας και αποτελούσαν ορισμένα από τα βασικά επιχειρήματα της στενά διοικητικής προσέγγισης του ζητήματος της Λέρου.
Ωστόσο, αυτό που φαινόταν σαν ένας συμπαγής και αδιαπέραστος φράκτης, διαπερνιόταν από τις δικές του αντιφάσεις, είχε τα δικά του αδύνατα σημεία. Το πρώτο ήταν ότι το ίδιο το προσωπικό, παρά τις αναπόφευκτες και εύλογες αντιστάσεις, δεν μπορούσε, αυτό το ίδιο, να υποφέρει την άθλια κατάσταση. Δεν μπορούσε να συνεχίσει να φέρει πάνω του το στίγμα του φύλακα σε στρατόπεδο συγκέντρωσης – όσο κι΄ αν αυτό το στίγμα ανήκε, στην πραγματικότητα, στην επίσημη ψυχιατρική και στο κράτος. Αλλά και ολόκληρη η κοινωνία, που μεγάλο μέρος της αποτελεί το προσωπικό του ψυχιατρείου, ενδιαφερόταν να εξαλείψει το στίγμα, που η ιστορική του καταγωγή χανόταν σε μιαν ολόκληρη διαδρομή διαδοχικών εγκλεισμών διαφόρων ομάδων εξόριστων στο νησί.

Η στρατηγική του ριζικού μετασχηματισμού στη Λέρο δεν μπορούσε παρά να αναφέρεται, από κοινού με το ψυχιατρείο, σε ολόκληρη την τοπική κοινωνία, της οποίας η κοινωνική αναπαραγωγή είχε επιβληθεί, μέσα από τις άνωθεν επιλογές, να τελείται μέσω του σχηματισμού μιας ιδρυματικής οικονομίας - με ένα μεγάλο ψυχιατρείο σε ένα μικρό νησί. Γι΄ αυτό είχαμε τότε συνδέσει την στρατηγική του βαθμιαίου μετασχηματισμού του ψυχιατρείου, ενάντια στις επιδιώξεις μιας διοικητικής διάλυσής του, με την αδιαπραγμάτευτη διατήρηση των θέσεων εργασίας μέσω του μετασχηματισμού της ιδρυματικής οικονομίας προς ποικίλων ειδών παραγωγικές δραστηριότητες, κινητήρια δύναμη για τις οποίες θα μπορούσαν να είναι συνεταιριστικές μονάδες από το εσωτερικό του ψυχιατρείου, όπου ασθενείς και προσωπικό θα έμπαιναν σε νέες σχέσεις και ρόλους, αξιοποιώντας κατάλληλα και στοχευμένα τον προϋπολογισμό του νοσοκομείου και τα όποια τότε διατιθέμενα κονδύλια (κάτι που ίσως οδηγούσε σε διαφορετικές προοπτικές αν δεν είχε από την αρχή υπονομευτεί από ποικίλα κοντόφθαλμα συμφέροντα).
Ηταν μια κίνηση με επίκεντρο την επιδίωξη μιας Λέρου ως «Διεθνούς Κέντρου Αποκατάστασης» (Fr Rotelli). Ηταν το ρίξιμο των τοίχων και η ενσωμάτωση του πρώην ψυχιατρείου (μετασχηματισμένου σε μονάδες κατοικίας και συνεταιριστικές δραστηριότητες) στον πολεοδομικό ιστό του νησιού, η αξιοποίηση των εγκαταλειμμένων κτιρίων του, πρώην ιταλικών στρατώνων (μουσεία, χώροι πολιτιστικών δραστηριοτήτων, διαμονής κλπ), η ίδρυση Κέντρου Ψυχικής Υγείας, Κινητής Μονάδας για τα γύρω νησιά κλπ.

Ενας βασικός παράγοντας, αν και όχι ο μόνος, που έκανε την ως άνω προοπτική να φαντάζει ως άκρως εξωπραγματική, ήταν ο απότομος, αιφνιδιαστικός, αν και προαναγγελθείς, τερματισμός των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων για τον μετασχηματισμό του ψυχιατρείου, τον Ιούνιο του 1995. Ηταν τότε που κατέρρευσε απότομα η όποια συνέχεια μιας ανολοκλήρωτης μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Πολύς λόγος γινόταν τότε και εξακολουθεί να γίνεται, για τον ρόλο της ΕΕ στην εισαγωγή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη Λέρο και κατ΄ επέκτασιν, σε όλη την Ελλάδα Αυτό είναι, φυσικά, αλήθεια, αν με αυτό εννοούμε την υλοποίηση του καν. 815/84 και την πίεση που ασκήθηκε γι΄ αυτή την υλοποίηση - δεν φτάνει, όμως, για να εξηγήσει αυτό που έγινε και ιδιαίτερα, το πώς έγινε. Θα μπορούσαμε να πούμε, εν προκειμένω ότι η ΕΕ συνετέλεσε στην εισαγωγή στην Ελλάδα, με τη αντίστοιχη εγχώρια προσαρμογή τους, ξένων προτύπων, όπως έχει, ιστορικά, γίνει με τον «εκσυγχρονισμό» σε πολλούς τομείς σ΄ αυτή τη χώρα. Πρότυπα που συχνά είχαν ήδη δείξει τις αδυναμίες και ανεπάρκειές τους μετά από χρόνια εφαρμογής τους στις χώρες προέλευσης, πάντα στα πλαίσια, ή το πολύ στις παρυφές του κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος.
Αν και η ευθύνη για την χάραξη μιας πολιτικής για την Ψυχική Υγεία ήταν, φυσικά, στην εκάστοτε εγχώρια πολιτική ηγεσία και στην εγχώρια ψυχιατρική κοινότητα, ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήξερε πολύ καλά τι θα επακολουθούσε με την απότομη διακοπή των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων στη Λέρο το 1995, όπως ήξερε πολύ καλά τι σήμαινε το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων, το οποίο προβλεπόταν για φέτος στο σύμφωνο Αντόρ- Λυκουρέντζου, χωρίς να υπάρχει, έστω και κατ΄ ελάχιστον, το ολοκληρωμένο δίκτυο των κοινοτικών υπηρεσιών, που θα λειτουργούσε εναλλακτικά στο ψυχιατρείο και στον εγκλεισμό. Όμως, για την ΕΕ έφτανε, τότε, ότι, μέσω των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών που είχαν προηγηθεί, η εικόνα του «εθνικού σκανδάλου», η ντροπιαστική εικόνα ενός κράτους μέλους είχε εκλείψει. Δεν τους ένοιαξε ποτέ επί της ουσίας, αν είχαν, δηλαδή, παγιωθεί οι όποιοι μετασχηματισμοί, αν είχε οικοδομηθεί και τεθεί σε λειτουργία μια εναλλακτική λύση, τους ένοιαζε μόνο το φαίνεσθαι, η εικόνα – αν και σήμερα έχουν ξεπεράσει ακόμα και αυτά προσχήματα και δεν τους νοιάζει καν η «εικόνα», δεν τους νοιάζει καθόλου αν με τα διαδοχικά μνημόνιά τους, έχουν μετατρέψει ολόκληρη τη χώρα σε μιαν εξαθλιωμένη, διαρκώς φτωχοποιούμενη Αποικία, φτηνού και άκρως ελαστικοποιημένου εργατικού δυναμικού, μιαν αχανή Ελεύθερη Οικονομική Ζώνη (ΕΟΖ).
Και έτσι, παρά τις ουδόλως αμελητέες προσπάθειες εκ των έσω στο ΚΘΛ, με τον ΚΟΙΣΠΕ, την μονάδα οξέων, την Κινητή Μονάδα (η οποία οδηγήθηκε, άνωθεν, στο κλείσιμο), η ΕΕ, οι διαδοχικές κυβερνήσεις και άλλοι εμπλεκόμενοι παράγοντες, οδήγησαν το ψυχιατρείο στον βαθμιαίο μαρασμό, στην αποστράγγιση από προσωπικό, στην εδώ και 25 χρόνια «πορεία αργού θανάτου» μέσα από τον βαθμιαίο θάνατο, λόγω γήρατος, των ασθενών. Μια κατάσταση που οδήγησε στο σημείο να ακουστούν από την Λέρο θεσμικές φωνές (του Δημάρχου κλπ) που ζητούσαν την μεταφορά στο ΚΘΛ ασθενών από τα άλλα ψυχιατρεία για να διευκολυνθεί το κλείσιμό τους – κατ΄ αναλογίαν αυτού που είχε γίνει και πριν από 57 χρόνια - όχι να ξεπεράσουμε αυτό που έμεινε να σηματοδοτεί η λέξη «Λέρος», αλλά να το ξαναφτιάξουμε.
Η κατάρρευση της Ψυχικής Υγείας πλήττει, αυτή τη στιγμή, θανάσιμα το ΚΘΛ καθώς, εδώ και πέντε χρόνια, η Κινητή Μονάδα δεν λειτουργεί, γιατί δεν στηρίχτηκε και μάλιστα υπονομεύτηκε από την κεντρική πολιτική ηγεσία και την τοπική Διοίκηση, ενώ, αυτή τη στιγμή έχουν κλείσει και οι δυο μονάδες οξέων περιστατικών του ΚΘΛ, με αποτέλεσμα (με δεδομένη και την άκρως υποβαθμισμένη λειτουργία της ψυχιατρικής κλινικής στο νοσοκομείο της Ρόδου) ολόκληρος ο νομός Δωδεκανήσου, ύστερα από πολλά χρόνια, να έχει μείνει, πρακτικά, χωρίς δυνατότητα παροχής ψυχιατρικής φροντίδας και όλοι όσοι έχουν ανάγκη νοσηλείας να διακομίζονται στην Αθήνα.

Αλλά και η ψυχιατρική κοινότητα λειτουργεί ως εάν η «Λέρος» (το προϊόν του ψυχιατρικού της παραδείγματος, δηλαδή) δεν υπήρξε ποτέ, ή, ως εάν είναι μια μακρινή ανάμνηση θαμμένη κάπου παλιά στην ιστορία. Και συνεχίζει χωρίς κανένα φραγμό, ως αυτονόητες, τις ίδιες πρακτικές που οδήγησαν στην δημιουργία της Αποικίας Ψυχασθενών Λέρου, παράγοντας διαρκώς αντίστοιχες καταστάσεις, που σήμερα έχουν απλώς άλλη μορφή - το όργιο των μηχανικών καθηλώσεων –και των προκαλούμενων θανάτων από αυτές- των βίαιων εξιτηρίων, την εγκατάλειψη των ασθενών χωρίς καμιά φροντίδα (συχνά στους δρόμους) και των οικογενειών χωρίς καμιά στήριξη, τον μονόδρομο του ψυχοφάρμακου, την απόρριψη του λόγου, της υποκειμενικότητας και των δικαιωμάτων του ψυχικά πάσχοντος κοκ.
Βολεύει πολλούς να συνδέουν και να ταυτίζουν τη Λέρο με τις φωτογραφίες από το ψυχιατρείο της εποχής, που υπάρχουν και εντυπωσιάζουν, ή τρομάζουν και όχι με αυτό που οι φωτογραφίες, η πραγματικότητα που απεικόνιζαν, ήταν πραγματικά : «όχι ένας τόπος αλλά ένας τρόπος», ένας τρόπος που επιβλήθηκε και εφαρμόστηκε σε έναν τόπο, ο τρόπος, δηλαδή, λειτουργίας της κυρίαρχης ψυχιατρικής. Και, προπαντός, μη αναφερόμενοι ποτέ στο πώς, όλο αυτό, έγινε δυνατό ν΄ αλλάξει.

Η σημερινή συνάντηση δεν είναι, και δεν πρέπει κατ΄ ουδένα τρόπο να εκληφθεί ως απλώς, μια συνάντηση μνήμης. Είναι μια ευκαιρία να έλθει ξανά στο προσκήνιο η εμπειρία που, αν και ανολοκλήρωτη, υπήρξε, ήταν δυνατή, έγινε - μια εμπειρία από μια πρακτική ριζικού μετασχηματισμού του ψυχιατρικού θεσμού, αλλά και των κοινωνικών στάσεων και αντιλήψεων, που έπαιξε ένα καταλυτικό ρόλο στις αλλαγές που συντελέστηκαν στο ΚΘ Λέρου. Να έλθει ξανά στο προσκήνιο ως ένα πολύτιμο και αναξιοποίητο μέχρι τώρα κεφάλαιο μιας χειραφετητικής θεωρίας και πράξης σ΄ αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη οικονομική, κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, ως ένα πολύτιμο εφόδιο απέναντι στα αδιέξοδα και τις αγκυλώσεις της ψυχιατρικής παντού, σε όλη τη χώρα, για το χτίσιμο ενός άλλου μέλλοντος για την Ψυχική Υγεία – αλλά, ταυτόχρονα, και ως της δέουσας στάσης και αντιμετώπισης των «διαφορετικών», των «άλλων» της νέας εποχής, των μεταναστών και των προσφύγων που αναζητούν προστασία, φιλοξενία και ασφαλές πέρασμα (μεταξύ άλλων, και διαμέσου της Λέρου) προς άλλες χώρες, διωγμένοι από πολέμους, στρατιωτικούς, αλλά και οικονομικούς και κοινωνικούς

20 Ιουνίου 2015




To κείμενο αποτελεί εισήγηση του Θ. Μεγαλοοικονόμου  στο διεθνές συνέδριο "Λέρος 25 χρόνια μετά- Συνάντηση αποτίμησης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης" που πραγματοποιήθηκε στη Λέρο 19-21 Ιουνίου 2015



Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2015

Από το «κολαστήριο» στον «νεοϊδρυματισμό»;


Πηγή: https://www.efsyn.gr/arthro/apo-kolastirio-ston-neoidrymatismo


leros_1.jpg

ΛέροςΗ ψυχιατρική κοινότητα, σχολίασε ο Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, διευθυντής ψυχίατρος ΨΝΑ Δαφνί, «λειτουργεί ως εάν η “Λέρος” να μην υπήρξε ποτέ ή, ως εάν να είναι μια μακρινή ανάμνηση, θαμμένη κάπου παλιά
Αποθαρρυντικά είναι τα συμπεράσματα αναφορικά με την αποτίμηση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, των τριήμερων εκδηλώσεων που πραγματοποιήθηκαν από τις 19 ώς τις 21 Ιουνίου στη Λέρο. Εχουν περάσει 25 χρόνια από τη δημοσιοποίηση των εικόνων φρίκης του κολαστήριου της Λέρου, που αποτέλεσε την απαρχή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας, και το συμπέρασμα είναι απολύτως σαφές: Ο ριζικός μετασχηματισμός του ψυχιατρικού θεσμού επιχειρήθηκε, αλλά έμεινε ανολοκλήρωτος. Ισως τώρα, σ’ αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη οικονομική, κοινωνική και πολιτική κατάσταση, στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα, να χρειάζεται να ξαναεπιχειρηθεί, με στόχο αυτή τη φορά το εγχείρημα να είναι περισσότερο ολοκληρωμένο και πετυχημένο.

1958-1981: Το ζοφερό παρελθόν

Λέρος
Τα οχηματαγωγά πλοία -τα σύγχρονα πλοία των τρελών- μεταφέρουν αρχικά ομάδες των 40-50 ατόμων. Από το 1965 οι μεταφερόμενοι αυξάνονται σε 250-400 άτομα, καθένα εκ των οποίων φέρει ένα διακριτικό νούμερο, το οποίο αντιστοιχεί σε ένα ονοματεπώνυμο. Πολλά από τα νούμερα χάνονται κατά τη μεταφορά. Ετσι υπάρχουν ασθενείς χωρίς όνομα που δεν μπορούσε να γίνει ταυτοποίηση των στοιχείων τους και λέγονταν «Ανώνυμοι» ή «Αγνώστου».
Κριτήριο για την επιλογή ενός ασθενή, ώστε να μεταφερθεί στην Αποικία της Λέρου, ήταν περισσότερο τα κοινωνικά κι όχι τα ψυχιατρικά ή ιατρικά χαρακτηριστικά του. Βασικό, επίσης, κριτήριο ήταν και η αδιαφορία της οικογένειάς του -για ένα ή δύο χρόνια- που του έδινε τον χαρακτηρισμό του «ανίατου-αζήτητου».
Η «Αποικία» που το 1965 μετονομάστηκε σε Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Λέρου, ξεκίνησε με δύναμη 650 κλινών (το 1958) που βαθμιαία έφτασε τις 2.750 (το 1981). Το 1965 είναι η χρονιά με τις περισσότερες διακομιδές (900), έτος «εκκαθάρισης» των ελληνικών ψυχιατρείων από τα κοινωνικά «αζήτητα» άτομα ή από τα ψυχιατρικά «βαριά περιστατικά».
Οι ασθενείς φτάνουν να διαβιούν στις πλέον ακραίες μορφές ιδρυματικής ζωής μέσα σε στρατώνες, σε τμήματα των 90-180 ατόμων. Στο 11ο περίπτερο ζούσαν 1.100 ασθενείς ο ένας δίπλα στον άλλον, χωρίς προσωπικό χώρο και χρόνο. Επικρατούσε παντού φτώχεια: σε προσωπικές σχέσεις, σε προσωπική ταυτότητα, σε προοπτική, σε συναισθήματα και επιθυμίες. Και βία, είτε από φόβο και άγνοια από την πλευρά του προσωπικού είτε από αντίδραση και αντίσταση από την πλευρά των ασθενών.
Περίπου 4.500 άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και με σοβαρά προβλήματα νοητικής στέρησης μεταφέρθηκαν στη Λέρο από το 1958 έως το 1981. Το 60% του νησιού ζούσε άμεσα (ως εργαζόμενοι μέσα) ή έμμεσα (ως προμηθευτές απ’ έξω) από το ψυχιατρείο. Για πολλά χρόνια υπήρχαν μόνον ένας ή δύο ψυχίατροι, ενώ το νοσηλευτικό προσωπικό είχε αποκλειστικά φυλακτικό ρόλο χωρίς καμία εκπαίδευση ή ειδίκευση. Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν όλοι μαζί να βουλιάζουν καθημερινά στο χωνευτήρι του ασύλου και να εντείνεται ο ιδρυματισμός τόσο των εργαζομένων όσο και των εγκλείστων.

2015: Ο μύθος του Σίσυφου

Λέρος
«Γυρνάω στη Λέρο τού σήμερα όπου τα πάντα είναι σιωπηρά και «ομαλοποιημένα»». Και αυτό που μένει τελικά είναι η συντήρηση και ο καινούργιος ιδρυματισμός που μπαίνει στον χώρο του ψυχιατρείου και στις καινούργιες δομές. Τώρα αυτό που έχει απομείνει είναι ένα «υπόλοιπο»», λέει ο Γιάννης Λουκάς, διευθυντής ψυχίατρος του Κ.Θ-Κ.Υ Λέρου, το οποίο κλείνει για τα νέα περιστατικά, λόγω υποχρηματοδότησης-υποστελέχωσης, αφήνοντας τα Δωδεκάνησα ακάλυπτα. Ο ίδιος μαζί με τον Κώστα Μπαϊρακτάρη, καθηγητή Ψυχιατρικής ΑΠΘ, και τον Θόδωρο Μεγαλοοικονόμου, διευθυντή ψυχίατρο ΨΝΑ Δαφνί -μέλη της ομάδας της Λέρου, των πρωτεργατών του κινήματος-, μίλησαν στην «Εφ.Συν.» από τη Λέρο για μια μεταρρύθμιση σε τέλμα.
Οταν δεν αναγνωρίζεται η κοινωνική διάσταση της ψυχικής ασθένειας, δεν μπορεί να υπάρξει μια κοινωνική διάσταση της περίθαλψης. Αυτό έχει αποτέλεσμα τις απαράδεκτες παροχές φροντίδας, τους εγκλεισμούς, τους αποκλεισμούς κ.λπ., αντί για την αποκατάσταση, με τη δυνατότητα εξάσκησης όλων των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, επισημαίνουν. Το αποτέλεσμα είναι -εξηγεί ο Γ. Λουκάς- «νέοι άνθρωποι να βρίσκονται ξανά στο ψυχιατρείο, για μια καινούργια διαδρομή σε ένα ιδρυματικό περιβάλλον, που το τέλος της δεν θα διαφέρει από τις χιλιάδες διαδρομές χρόνιων ασθενών, που προσπαθήσαμε να σβήσουμε σε μια σισύφεια προσπάθεια τα τελευταία χρόνια. Και δεν είναι δυνατό σήμερα, με ό,τι έχει προηγηθεί, η απάντηση να είναι ξανά η Λέρος».
Η ψυχιατρική κοινότητα, σημειώνει ο Θ. Μεγαλοοικονόμου, «λειτουργεί ως εάν η “Λέρος” (το προϊόν του ψυχιατρικού της παραδείγματος, δηλαδή) να μην υπήρξε ποτέ, ή, ως εάν να είναι μια μακρινή ανάμνηση, θαμμένη κάπου παλιά στην Ιστορία». Και συνεχίζει χωρίς κανένα φραγμό, ως αυτονόητες, τις ίδιες πρακτικές που οδήγησαν στη δημιουργία της Αποικίας Ψυχασθενών Λέρου, «παράγοντας διαρκώς αντίστοιχες καταστάσεις, που σήμερα έχουν απλώς άλλη μορφή: το όργιο των μηχανικών καθηλώσεων και των προκαλούμενων θανάτων από αυτές, των βίαιων εξιτηρίων, την εγκατάλειψη των ασθενών χωρίς καμιά φροντίδα (συχνά στους δρόμους) και των οικογενειών χωρίς καμιά στήριξη, τον μονόδρομο του ψυχοφάρμακου, την απόρριψη του λόγου, της υποκειμενικότητας και των δικαιωμάτων του ψυχικά πάσχοντος κ.ο.κ.».
Βολεύει πολλούς -επισημαίνουν οι συνομιλητές μας- να συνδέουν και να ταυτίζουν τη Λέρο με τις φωτογραφίες από το ψυχιατρείο της εποχής, που υπάρχουν και εντυπωσιάζουν ή τρομάζουν, και όχι με αυτό που οι φωτογραφίες απεικόνιζαν πραγματικά: «Οχι ένας τόπος, αλλά ένας τρόπος», ένας τρόπος λειτουργίας της κυρίαρχης ψυχιατρικής που επιβλήθηκε και εφαρμόστηκε σε έναν τόπο. Και, προπαντός, μη αναφερόμενοι ποτέ στο πώς όλο αυτό έγινε δυνατό ν’ αλλάξει.

Η αλλαγή

Στη Λέρο έγινε ριζικός μετασχηματισμός και αποδόμηση μιας σειράς θέσφατων και κατασκευών της κυρίαρχης ψυχιατρικής. Με τόσους διαφορετικούς ανθρώπους επιτεύχθηκε και η παραδοχή του αντιθεραπευτικού ρόλου των ασύλων. «Η Λέρος μάς βοήθησε να καταλάβουμε ότι μέσα από μια συνολική θεώρηση της ανθρώπινης ύπαρξης υπάρχει προοπτική και είναι δυνατή μια θεραπευτική προσέγγιση που δεν θα συρρικνώνεται στην κατασκευή μιας νοσολογικής οντότητας και δεν θα απαιτεί να εξαντλείται σε κώδικες, πρωτόκολλα, συμπτώματα και διαγνώσεις.
«Αν θέλει η ψυχιατρική πράξη να είναι θεραπευτική, θα πρέπει να επανακτήσει την ικανότητα της απευθείας συνάντησής της με την ανθρώπινη ύπαρξη και ζωή, και να εστιάσει στις άπειρες δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από τη “συνάντηση” δύο προσώπων, δύο ιστοριών, δύο ανθρώπων», τονίζει ο Γ. Λουκάς.
Η τριήμερη συνάντηση στη Λέρο δεν είναι και δεν πρέπει κατ’ ουδένα τρόπο να εκληφθεί ως απλώς μια συνάντηση μνήμης. Σε αυτό συμφώνησαν όλοι όσοι επέστρεψαν στη Λέρο, το περασμένο τριήμερο. Είναι μια ευκαιρία να έλθει ξανά στο προσκήνιο η εμπειρία και να εμπνεύσει για το μέλλον. Διότι η ψυχιατρική μεταρρύθμιση εγκαταλείφθηκε. Εχουμε επιστρέψει στον νεοϊδρυματισμό, όπως λέει ο Γ. Λουκάς, «αφού δεν έχουμε την ετοιμότητα να απαντήσουμε στις ανάγκες του ανθρώπου μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο και η μόνη πρόταση είναι το ψυχιατρείο». Και «τώρα απαιτείται πάλι σισύφεια προσπάθεια για την αποϊδρυματοποίησή μας».

Οι «μπαρουτοκαπνισμένοι» στο περιθώριο

Οι άνθρωποι του κινήματος της Λέρου συνέχισαν να εφαρμόζουν, όπου εργάστηκαν μετά τη Λέρο, την αποδόμηση, στην πράξη, του εγκλεισμού, κατ’ αρχάς στις πιο ορατές και περιοριστικές μορφές του, όπως είναι οι κλειδωμένες πόρτες και οι μηχανικές καθηλώσεις και απομονώσεις, σηματοδοτώντας διαχρονικά οιονεί ορατές παραφωνίες και συνεχίζοντας να λαμβάνουν και τις ανάλογες απαντήσεις και στάσεις από όλες τις βαθμίδες των κατεστημένων εξουσιών εντός του ψυχιατρείου. Κι είναι εντυπωσιακό πως διαχρονικά ουδέποτε ζητήθηκε η εμπειρία των ανθρώπων αυτών από τις πολιτικές ηγεσίες του υπουργείου Υγείας για χάρη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Αντ’ αυτών των «μπαρουτοκαπνισμένων», όπως τους αποκαλεί ο Γιάννης Λουκάς, γιατρών που έχουν δουλέψει χρόνια μέσα στο ψυχιατρείο, προτιμούνται άνθρωποι αξιόλογοι θεωρητικοί, που δεν λέρωσαν ποτέ όμως τα χέρια τους...

Το χρονικό της δικαίωσης των (σε επίσχεση) εργαζομένων στην ΠΕΨΑΕΕ

Πηγή: http://psi-action.blogspot.gr/2015/06/blog-post.html


Σε επίσχεση εργασίας εργαζόμενοι της Πανελλαδικής Ένωσης για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη(Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.)  …2 ½ χρόνια μετά:


Ας θυμηθούμε το τότε και ας μάθουμε το τώρα:

Σεπτέμβρης 2012: Έπειτα από έναν χρόνο συναντήσεων, έντονων κινητοποιήσεων και απεργιών στο χώρο της Ψυχικής Υγείας ο μήνας κλείνει στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. με 4ωρες στάσεις εργασίας και 5ήμερη απεργία με τις απαραίτητες βάρδιες ασφαλείας.

Ο Οκτώβρης του 2012 βρίσκει τους εργαζομένους στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. απλήρωτους για 4 μήνες χωρίς καμία διαβεβαίωση από πλευράς Δ.Σ. και Υπουργείου Υγείας πως αυτή η κατάσταση τείνει να αναστραφεί. Κάθε άλλο. Το Δ.Σ. της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. δηλώνει πως δεν αντέχει την υποχρηματοδότηση και πως προτίθεται να παραδώσει τα κλειδιά των δομών στο Υπουργείο Υγείας.

Στις 8/10/12 και έπειτα από συναντήσεις του Σωματείου Eργαζομένων, πραγματοποιείται προσφυγή των περισσοτέρων εργαζομένων της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. στην επιθεώρηση εργασίας. Μετά από αυτή και παρά τα οικονομικά προβλήματα για τα οποία μας είχε ενημερώσει το Δ.Σ., άμεσα εξοφλούνται όλοι οι μισθοί των εργαζομένων σε προγράμματα ΕΣΠΑ!

Στις 9/11/12 επιδίδεται εξώδικο στην εργοδοσία από τους εργαζομένους με περιεχόμενο τους λόγους και την ανακοίνωση της έναρξης επίσχεσης εργασίας την επομένη, καθώς και με την καταγραφή πίνακα βαρδιών ασφαλείας για το Οικοτροφείο της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. που οι ίδιοι οι εργαζόμενοι του οικοτροφείου προτίθεντο να καλύψουν, ώστε να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των ενοίκων. Για την πρόθεση των εργαζομένων δε, να ξεκινήσουν επίσχεση, η εργοδοσία ήταν ήδη ενήμερη προφορικά. Την ίδια μέρα που παραδίδεται το εξώδικο εξοφλείται μισθολογικά και άλλη μία συνάδελφος νοσηλεύτρια (με σύμβαση ορισμένου χρόνου) η οποία συνέχισε να εργάζεται βάσει των καθηκόντων της. Το Δ.Σ. της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. δεν κάνει δεκτές τις βάρδιες ασφαλείας των εργαζομένων στο οικοτροφείο και τις καλύπτει εν μέρει με εργαζομένους από πρόγραμμα ΕΣΠΑ! Η πρωινή και απογευματινή λειτουργία του Κέντρου Ημέρας της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. περνά σε αναστολή λειτουργίας, ενώ στο Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης του Κέντρου Ημέρας –Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου, εργαζόμενη όντας σε επίσχεση, συνεχίζει ως τον Ιούνη του 2013 να συντονίζει δύο ομάδες (μία εθελοντών και μία ληπτών και μελών της κοινότητας), με ενημέρωση για αυτή της την πρόθεση και δράση στο Δ.Σ. της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

Το Δεκέμβρη του 2012 η εργοδοσία προβαίνει σε μονομερή αναδρομική μείωση των μισθών σε μερίδα εργαζομένων, ενώ οφείλει μισθούς από τον Ιούλη ως και το Νοέμβρη του 2012. Καταβάλει ωστόσο, έναντι του δώρου Χριστουγέννων. Σημειώνεται ότι τον Οκτώβρη του 2012, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις μελών του Δ.Σ. με μερίδα εργαζομένων, κατά τις οποίες αναφέρθηκε στους εργαζόμενους ότι ο φορέας θα προβεί σε μειώσεις (των ούτως ή άλλως μη καταβαλόμενων) μισθών. Οι εργαζόμενοι αυτοί αρνήθηκαν τη μείωση και δεν συναίνεσαν στην αλλαγή της σύμβασης εργασίας τους.

Τον Ιανουάριο του 2013 η Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. εξακολουθεί να οφείλει μισθούς 5 μηνών, έχει όμως καταβάλει τα ένσημα των εργαζομένων ως και αυτόν τον μήνα. Επίσης, εντός του Γενάρη και δίχως την ικανοποίηση των αιτημάτων της επίσχεσης, μερίδα εργαζομένων επιστρέφει στις θέσεις εργασίας. Στις 11/1/13, 2 μήνες μετά την επίσχεση δηλ., αποστέλλεται σε 11 εργαζομένους, εξώδικη απάντηση από την εργοδοσία που φέρει όμως την υπογραφή της τότε νομίμου εκπροσώπου, με ημερομηνία 28/11/12, και στην οποία προεξοφλείται τυχούσα δικαστική απόφαση, αναγράφοντας (η εργοδοσία) πως «η δήλωση επίσχεσης εργασίας προς εμάς είναι καταχρηστική και ακυρωτέα, ημείς δε έτσι δεν καθιστάμεθα υπερήμεροι και συνεπώς δεν σας οφείλουμε μισθούς υπερημερίας». Να σημειωθεί πως όσοι συνάδελφοι επέστρεψαν από την επίσχεση εργασίας πληρώθηκαν κανονικά για όλες τις ημέρες που ήταν σε αυτή. Στο συγκεκριμένο εξώδικο επίσης, μεταξύ άλλων, κατηγορούνται οι συνάδελφοι που είναι σε επίσχεση και είχαν προσφερθεί να καλύψουν τις βάρδιες ασφαλείας, για «πλουτισμό», ενώ η εργοδοσία μιλά εν ονόματι συναδέλφων και ληπτών, δήλωση που στη συνέχεια διαψεύδεται εγγράφως από μερίδα εργαζομένων (10 στον αριθμό) οι οποίοι υπογράφουν πως oυδέποτε έλαβαν γνώση για το περιεχόμενο του εξωδίκου της εργοδοσίας της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε., ουδέποτε εξουσιοδότησαν οιονδήποτε να αγωνιστεί εν ονόματί τους ή να λάβει θέση εξ ονόματός τους και πως στηρίζουν και κατανοούν τους λόγους της επίσχεσης των συναδέλφων τους! Επίσης, στο συγκεκριμένο εξώδικο, αναφέρει η εργοδοσία: ''ΕΤΣΙ ΔΕ ΑΚΥΡΟΥΜΕΝΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΧΕΣΕΩΣ ΣΑΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ, ΘΑ ΑΝΑΓΚΑΣΘΕΙΤΕ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΤΕ ΣΤΟΝ ΟΑΕΔ ΤΑ ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ, ΠΟΥ ΘΑ ΕΧΕΤΕ ΣΤΟ ΜΕΤΑΞΥ ΛΑΒΕΙ ΑΠΟ ΑΥΤΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΧΕΣΗ ΣΑΣ, ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΔΙΚΑΙΟΥΣΘΕ ΑΠΟ ΕΜΑΣ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΠΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙ ΑΥΤΗ.''

Μετά το εξώδικο επιστρέφουν και άλλοι συνάδελφοι στις θέσεις τους, δίχως να έχουν ικανοποιηθεί τα αιτήματά τους και παραμένουν σε επίσχεση 8 εργαζόμενοι.

Στις 27/2/13 εξοφλούνται οι μήνες Ιούλιος και Αύγουστος του 2012, στις 29/4/13 ο Σεπτέμβρης του 2012 και στις 31/5/13 ο Οκτώβρης του 2012. Στις 12/03/2013, με πρωτοκολλημένη επιστολή τους, οι 8 εργαζόμενοι σε επίσχεση ζητούν να ορίσει το Δ.Σ. της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. μία συνάντηση εντός των 15 επόμενων ημερών προκειμένου να συζητηθούν τα θέματα που αφορούν στη συνεργασία τους, χωρίς ωστόσο να ληφθεί η παραμικρή απάντηση, έγγραφη ή προφορική.

Την περίοδο Ιούνη – Αυγούστου του 2013, έξι εργαζόμενοι σε επίσχεση καταφεύγουν σε κατάθεση αγωγών, μία εργαζόμενη σε καταγγελία στο ΙΚΑ λόγω μη σωστής καταβολής ενσήμων, ενώ 3 εξ αυτών κάνουν καταγγελία στην επιθεώρηση εργασίας εκ νέου για μη καταβολή δεδουλευμένων (βάρδιες και ημέρες αδείας). Η εργοδοσία μέσω δικηγόρου, στη συνάντηση με την επιθεώρηση, αποδέχεται το χρέος, τα χρήματα όμως δεν καταβάλλονται και έτσι οι εργαζόμενες ζητούν την ποινική δίωξη της εργοδοσίας (τότε πρόεδρος: κα Π. Νικολάου).

Τον Δεκέμβρη του 2013 και τον Γενάρη του 2014 γίνονται οι 3 δίκες (2 ατομικές και μία ομαδική) για τους 6 σε επίσχεση. Ως μάρτυρας υπεράσπισης της εργοδοσίας και στις 3 καταθέτει ο κ. Μ. Θεοδωρουλάκης που είναι πλέον πρόεδρος της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε., άρα εναγόμενος. Ο δικαστής στην τρίτη δίκη ωστόσο, του επιτρέπει να καταθέσει ανωμοτί.

Και ακολουθούν οι δικαιώσεις:

Μάης 2014: Το ΙΚΑ απαντά δικαιώνοντας την εργαζόμενη για τη διαφορά ενσήμων.

Αύγουστος 2014: Δημοσιεύεται η πρώτη δικαστική απόφαση που αναγνωρίζει τη νομιμότητα της επίσχεσης εργασίας και στο ακέραιο μισθούς και δώρα, καθώς και την υποχρέωση της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. να καταβάλει μηνιαίες αποδοχές μέχρι την ημερομηνία ολοσχερούς εξόφλησης των οφειλών της -απορρίπτοντας ως μη νόμιμη την μονομερή μείωση μισθού- συνυπολογίζοντας τόκους υπερημερίας.

Οκτώβρης 2014Ορίζεται ποινική δίκη κατά της κας Νικολάου (τέως προέδρου της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.) με την κατηγορία της μη έγκυρης καταβολής δεδουλευμένων κατά εξακολούθηση. Η δίκη εκφωνείται, αλλά δεν εκδικάζεται λόγω έλλειψης χρόνου (αναβάλλεται), ενώ η κατηγορούμενη δεν εμφανίζεται και δεν εκπροσωπείται. Την παραμονή της δίκης αυτής, καταβάλλονται οι οφειλές που εμφανίζονται σε λογαριασμό ανήμερα της δίκης!

Μάρτης 2015: Δημοσιεύεται η δεύτερη δικαστική απόφαση που δικαιώνει τη νομιμότητα της επίσχεσης εργασίας 4 εργαζομένων και δεν αναγνωρίζει πως οι εργασιακές συμβάσεις λύθηκαν στη διάρκεια της επίσχεσης εργασίας, ενώ κρίνει την καθυστέρηση καταβολής μισθών ως χρονικά αξιόλογη. Επίσης, η απόφαση αναφέρει πως παρά τις οικονομικές δυσχέρειες το εναγόμενο είχε λάβει από το Υπουργείο Υγείας επιχορήγηση προς το σκοπό κάλυψης των δαπανών μισθοδοσίας του προσωπικού του, για το δεύτερο εξάμηνο του έτους 2012. Η Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. βάσει της συγκεκριμένης απόφασης οφείλει στις εργαζόμενες τις αποδοχές τους για το χρονικό διάστημα της επίσχεσης ως και τον Αύγουστο του 2013. Μετά την καταβολή του ποσού που κρίθηκε ως άμεσα εκτελεστό από την Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε., η εργοδοσία άσκησε έφεση.

Από τις 6 υποθέσεις, μόνο μία υπόθεση συναδέλφου παραμένει ακόμα σε δικαστική εκκρεμότητα.

Αδιαμφισβήτητα ο δρόμος προς τη δικαίωση των σε επίσχεση εργαζομένων στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. ήταν και παραμένει μακρύς και επίπονος. Το Υπουργείο Υγείας έχει και σε αυτή την περίπτωση αδιαφορήσει για τα προβλήματα των εργαζομένων. Οι εκπρόσωποι της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. όχι μόνο αδιαφόρησαν για τα προβλήματα των εργαζομένων, αλλά και αρνήθηκαν την οποιαδήποτε συζήτηση μαζί τους πριν τις δίκες.

Δημοσιοποιούμε αυτό το κείμενο για να δηλώσουμε πως όποιος/α διεκδικεί τα δικαιώματά του/της ξεκάθαρα, με επιμονή και σταθερότητα -επειδή γνωρίζει ποιος/ά είναι και γιατί τα αξίζει αυτά τα δικαιώματα- και δεν υποκύπτει σε αδικίες, δυσφημίσεις, υποτιμητικά σχόλια και απειλές, μπορεί να δικαιωθεί νομικά και ηθικά. Ευχαριστούμε τέλος, τους ελάχιστους συναδέλφους που μας στήριξαν -ξέρετε ποιοι είστε! - εντός και εκτός δικαστηρίων, παρά την από Γενάρη του 2013 αδρανοποίηση του Σωματείου Εργαζομένων στην Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 

Σάββατο, 27 Ιουνίου 2015

Σπάμε τη Σιωπή, Δευτέρα, 29 Ιουνίου, στις 12.00μ






Σπάμε τη Σιωπή, Δευτέρα, 29 Ιουνίου, στις 12.00μ, έξω από το Υπουργείο Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης Και Πρόνοιας, Σταδίου 29, πορεία και κατάληξη στο ΥπουργείοΥγείας
Η 1η ακτιβιστική δράση αλληλεγγύης για τα Παιδιά του ΘΧΠ (πρώην ΚΕΠΕΠ), Παράρτημα ΑμεΑ Λεχαινών, και όλων των κλειστών δομών «περίθαλψης», θα ξεκινήσει έξω απ΄ το Υπουργείο Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης Και Πρόνοιας, με την Παράσταση-PERFORMANCE:
ΑΘΡΩΠΙΝΟΙ ΖΩΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ: ΤΟ ΚΛΟΥΒΙ,
απότηνΟΜΑΔΑ QUILOMBOLA/PHYSICAL THEATER &
την ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
και θα συνεχιστεί με πορεία προς το Υπουργείο Υγείας, Αριστοτέλους 17, όπου και θα καταλήξει.
Καλεσμένος/η είναι καθένας και καθεμία, που μοιράζεται κοινές ανησυχίες και οραματίζεται έναν άλλο κόσμο, ενεργό και αλληλέγγυο, όπου ο άνθρωπος και η φύση με την πλούσια ποικιλομορφία του/της, αυτοοργανώνεται οριζόντια, ζει και δημιουργεί, μακριά από φυλετικούς, σεξιστικούς, θρησκευτικούς, πολιτικούς και οικονομικούς αποκλεισμούς!
Σας περιμένουμε όλες και όλους, γιατί, παρά τις επανειλημμένες δημοσιεύσεις και καταγγελίες, και σε διεθνές επίπεδο, που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, για την κατάσταση που επικρατεί στο ΘΧΠ Λεχαινών, για τις απάνθρωπες και βάρβαρες συνθήκες κάτω από τις οποίες «περιθάλπονται» άτομα με σοβαρές αναπηρίες, ακόμα και μέσα σε κλουβιά, οι διαδοχικές πολιτικές ηγεσίες των αρμόδιων Υπουργείων (της παρούσας κυβέρνησης συμπεριλαμβανομένης), τηρούν σιγήν ιχθύος, αφήνοντας να διαιωνίζεται μια μεσαιωνική κατάσταση της καθημερινής τους «φροντίδας» ως διαρκούς βασανιστηρίου.
Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του BBC, της 14ης Νοεμβρίου 2014, “Τhe disabled children locked up in cages” http://www.bbc.com/news/magazine-30038753, δε διαπιστώθηκαν σημαντικές αλλαγές, παρότι μεσολάβησαν 6 χρόνια από την πρώτη αναφορά των Ευρωπαίων Εθελοντών το 2009. Tα ξύλινα κλουβιά, ως σήμα κατατεθέν των Λεχαινών, βγήκαν ξανά στο φως της δημοσιότητας. Τα Λεχαινά ενσάρκωσαν τη σύγχρονη Λέρο της ιδρυματικής φροντίδας.
Έσπευσε, ωστόσο, η τότε αρμόδια υφυπουργός Κ. Παπακώστα, μεταφέροντας εκτίμηση και σύσταση υποτιθέμενων «ειδικών», να διαβεβαιώσει ότι το κλείσιμο σε κλουβιά είναι ο μόνος τρόπος που υπάρχει και ενδείκνυται για την ασφάλεια των ατόμων αυτών!!!
Τα Λεχαινά δεν είναι μια ακραία, εξαιρετική περίπτωση, αλλά η καθημερινότητα όλων των ιδρυμάτων κλειστού τύπου και ολόκληρου του συστήματος ψυχικής υγείας. «Λεχαινά» υπάρχουν διάσπαρτα σε όλη τη χώρα, όπου παρέχεται μια «περίθαλψη» στα άτομα με προβλήματα, συνήθως, βαριάς νοητικής καθυστέρησης, αναπτυξιακών διαταραχών και βαριών σωματικών (αισθητηριακών, κινητικών και μεικτών) αναπηριών, επικεντρωμένη γύρω από την απλώς βιολογική τους συντήρηση, ως «πραγμάτων», ως «αντικειμένων». Μια «περίθαλψη» που δικαιολογεί θέσεις εργασίας από την γύρω περιοχή, την ίδια στιγμή που, βάσει νομοθεσίας των προηγούμενων μνημονιακών κυβερνήσεων, παρακρατείται και το μεγαλύτερο μέρος της όποιας σύνταξης όσων εκ των εγκλείστων παίρνουν, για να συμπληρώνει τον περικομμένο προϋπολογισμό και να καθίσταται δυνατή η οριακή λειτουργία των ιδρυμάτων αυτών, αντί να χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη της συγκρότησης ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού πλάνου αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης των εγκλείστων.
Η κυβέρνηση της «αριστεράς» που πρόκυψε από τις εκλογές της 25 Γενάρη, δεν μπορεί να συνεχίζει να «ποιεί την νήσσα» για ζητήματα, καταστάσεις και πρακτικές που συνιστούν κατάφωρη καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατεξευτελισμό της ανθρώπινης ύπαρξης και μετάλλαξη της έννοιας της θεραπείας και της φροντίδας σε μια διαρκή, καθημερινή άσκηση βίας πάνω σε γυμνά σώματα και ψυχές.
Καλούμε τους αρμόδιους Υπουργούς και Αναπληρωτές/τριες Υπουργούς της νέας κυβέρνησης, να παρέμβουν άμεσα και να πάρουν όλα τα αναγκαία μέτρα, στη λογική της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Να μεριμνήσουν για την άμεση και ριζική αλλαγή της κατάστασης στο κολαστήριο των Λεχαινών και σε όποιο άλλο παρόμοιο ίδρυμα ανά την Επικράτεια.
Να συγκροτήσουν μια πολιτική και ένα σχέδιο προς άμεση εφαρμογή, που θα αντιμετωπίσει το ζήτημα στη λογική της Αποϊδρυματοποίησης και της κοινωνικής επανένταξης. Και να λάβουν υπόψη την πάγια θέση-πρόταση του Συνήγορου του Παιδιού, που είναι: «(...) η μετεξέλιξη των κέντρων αυτών σε μονάδες φιλοξενίας μικρής δυναμικότητας (προστατευμένα διαμερίσματα, ξενώνες και οικοτροφεία), ανάλογα με τις ηλικιακές και θεραπευτικές ανάγκες των περιθαλπομένων, επαρκώς στελεχωμένες και ενταγμένες στις τοπικές κοινότητες. Επίσης, αναγκαία είναι η σύνδεσή τους με Κέντρα Ημέρας, τα οποία θα παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας, θεραπείας και εκπαίδευσης σε πρόσωπα με χρόνιες παθήσεις, που διαμένουν μαζί με τις οικογένειές τους ή μακριά από αυτές».
Καλούμε τις Ομάδες, Συλλογικότητες, Ανοιχτές Συνελεύσεις, Αυτοοργανωμένους Χώρους, Καταλήψεις, Σωματεία Βάσης εργαζομένων, κ.ά., που αντιστέκονται στην απαξίωση και στον εξευτελισμό ανθρώπων και δη ευπαθών ομάδων, παιδιών, κ.ά., να συνυπογράψουν το κείμενο και να στηρίξουν ένα κίνημα αλληλεγγύης, που έχει ξεκινήσει απ τα κάτω, να φουντώσει και να συνεχιστεί με δράσεις αφύπνισης πολύ περισσότερες, για την έμπρακτη καταδίκη και το σταμάτημα των κυρίαρχων, κατασταλτικών πρακτικών στο χώρο των Προνοιακών Ιδρυμάτων και της Ψυχικής Υγείας. Έως σήμερα, το έχουν συνυπογράψει 19 και η λίστα ενημερώνεται, συνεχώς.
 Αυτό το έγκλημα πρέπει να σταματήσει, σήμερα!
Ο αγώνας μας δε σταματάει εδώ. Θα μας βρίσκετε μπροστά σας!
Αλληλεγγύη στα Παιδιά του ΘΧΠ (πρώην ΚΕΠΕΠ) - Παράρτημα ΑμεΑ
Λεχαινών και όλων των κλειστών δομών «περίθαλψης»
Ομάδα Δράσης κατά της Αστυνομικής Βίας-Αυθαιρεσίας & του Εκφασισμού της Καθημερινότητας (από Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός)
 Έως σήμερα, έχουν συνυπογράψει το Ψήφισμα Αλληλεγγύης στα Παιδιά του ΘΧΠ (πρώην ΚΕΠΕΠ), Παράρτημα ΑμεΑ Λεχαινών και όλων των κλειστών δομών «περίθαλψης» οι πιο κάτω, η λίστα ενημερώνεται, συνεχώς:
  1. Η  Ανοιχτή Συνέλευση του Ελεύθερου Αυτοδιαχειριζόμενου Θεάτρου Εμπρός
  2. Η Vita Activa Αυτοδιαχειριζόμενος χώρος κοινωνικής συνάντησης και δράσης στην Α' ΦΕΠΑ (Φοιτητική Εστία Πανεπιστημίου Αθηνών)
  3. Η  "Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση"
  4. Το Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα (ΕΕΚ - Τροτσκιστές)
  5. Η Εταιρεία Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας "Παλμός"
  6. Η Ομάδα Ντοκιμαντέρ  free.doc 
  7. Η Πρωτοβουλία  «Για ένα Σπίτι Γυναικών»
  8. Η Πρωτοβουλία Για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία
  9. Το Αυτόνομο Στέκι
  10. Φύλο και Φτερό
  11. LGBTQI+ Pride Κρήτη Φεστιβάλ Ορατότητας Και Διεκδικήσεων Για Την Απελευθέρωση Φύλου, Σώματος, Σεξουαλικότητας
  12. Conqueer
  13. Κίνηση Χειραφέτησης ατόμων με αναπηρία ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ
  14. Κίνηση Καλλιτεχνών με Αναπηρία
  15. Αθλητική Πολιτιστική Ομάδα HASTA LA VICTORIA SIEMPRE
  16. ΠΑΣ (Πολιτιστικό Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι) ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ
  17. Δίκτυο Αλληλεγγύης Καλλιθέας
  18. ACT UP ΔΡΑΣΕ HELLAS
  19. DiakoptesAthens - Εργαζόμενοι στο Χώρο του Θεάματος


Παρασκευή, 12 Ιουνίου 2015

Ενημέρωση για την συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Υπουργείο Υγείας της Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο κίνημα στην Ψυχική Υγεία.

Σήμερα πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Υπουργείο Υγείας της ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ .




 Όλοι οι συγκεντρωμένοι , εκπρόσωποι συλλογικοτήτων οικογενειών , ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, συλλογικοτήτων γειτονιάς , δομών αλληλεγγύης και εργαζομένοι στη Ψυχική Υγεία, (Σ.Ο.Ψ.Υ Κορυδαλλού ,Βορειανατολικών προαστείων και Βύρωνα , ΚΙΝ.Α.Ψ.Υ, Σύλλογος "Αυτοεκπροσώπηση" , ομάδα αυτοεκπροσώπησης ΚΨΥ Αγίων Αναργύρων , Δράσεις 18Άνω, Hearing Voices Αθήνας, Λαϊκή Συνέλευση Περιστερίου , Ομάδα αυτοδιαχειριζόμενου θεάτρου Εμπρός, Ανέξαρτητο Κέντρο Αγώνα Εργατών, Κοινωνικά Ιατρεία αλληλεγγύης Ιλίου , Πατησίων κλπ) είχαμε συνάντηση με στελέχη του Υπουργείου Υγείας για θέματα ψυχικής υγείας.
Έγινε ανοιχτή συζήτηση και κατατέθηκε υπόμνημα με τα αιτήματα και τις προτάσεις που είχαν προκύψει από τις συναντήσεις της πρωτοβουλίας όλο αυτό το διάστημα.
Όπως ήταν αναμενόμενο, ελάχιστες απαντήσεις δόθηκαν στα αιτήματα που διατυπώθηκαν και οι λίγες που δόθηκαν είχαν γενικόλογο χαρακτήρα στη βάση "σχεδιασμών που θα γίνουν".
Ήταν σημαντικό σε αυτή τη συνάντηση ότι τα αιτήματα που διατυπώθηκαν δεν είχαν τον συνήθη στενά συνδικαλιστικό χαρακτήρα αλλά προέκυπταν από καθημερινά βιωμένες καταστάσεις, εκφρασμένες με συγκεκριμένο τρόπο από άτομα με ψυχιατρική εμπειρία αλλά και τις οικογένειες τους που υφίστανται καθημερινά τις συνέπειες από την κατάρρευση της ψυχικής υγείας και την δομική βία του ψυχιατρικού συστήματος.
Σε όλους του συμμετέχοντες έγινε περισσότερο από σαφές ότι δεν μπορεί παρά η διεκδίκηση αυτή να έχει συνέχεια.



12/6/2015
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ


Διαβάστε σχετικά:  

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας κατά της διάλυσης της Ψυχικής Υγείας


Σάββατο, 6 Ιουνίου 2015

ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015- ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ και ΣΤΗΝ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ





ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 12μ.

Είναι κοινή διαπίστωση ότι το σύστημα Ψυχικής Υγείας βρίσκεται σε κατάσταση διάλυσης εξαιτίας της εφαρμογής των πολιτικών του μνημονίου. Η κρίση στην Ψυχική Υγεία είχε, φυσικά, ξεκινήσει πολύ πριν την εφαρμογή αυτών των πολιτικών, ως προϊόν του ανολοκλήρωτου και στρεβλού χαρακτήρα της λεγόμενης «Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης», εδώ και 30 χρόνια, της χρόνιας υποχρηματοδότησης του συστήματος και με το κράτος να απεκδύεται διαχρονικά των ευθυνών του για μια δημόσια και δωρεάν Ψυχική Υγεία, κοινοτικά βασισμένη, με κουλτούρα και πρακτικές εναλλακτικές στον εγκλεισμό και με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία. Ηταν αυτή την κατάσταση που ήλθε να συναντήσει η εφαρμογή των στυγνών, νεοφιλελεύθερων πολιτικών, οι οποίες οδηγούν το κυρίαρχο σύστημα των υπηρεσιών στην προϊούσα αποστράγγισή του από την όποια δυνατότητα είχε ποτέ παροχής θεραπευτικών απαντήσεων στις ανάγκες των ψυχικά πασχόντων.
Λίγο πριν τις πρόσφατες εκλογές και στα πλαίσια αυτών των πολιτικών, ήταν επικρεμάμενο το βίαιο κλείσιμο των εναπομεινάντων ψυχιατρείων. Μετά τις εκλογές, η ίδια κατάσταση διάλυσης της Ψυχικής Υγείας παραμένει, διαρκώς επιδεινούμενη λόγω των επιπτώσεων των ήδη ειλημμένων μέτρων, την ίδια στιγμή που η νέα ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν έχει κάνει, στο διάστημα που υπάρχει, την παραμικρή ανακοίνωση, δήλωση, νύξη για θέματα που αφορούν στην Ψυχική Υγεία. Με μόνη εξαίρεση την δήλωση μετά το τραγικό συμβάν της 17ης Μαίου στο ΨΝΑ, με μιαν ανακοίνωση διεκπεραιωτικού κλεισίματος του όλου ζητήματος.
Είμαστε αντίθετοι στην όποια διαπραγμάτευση με την ΕΕ για απλώς αναβολή της εφαρμογής του συμφώνου «Αντόρ-Λυκουρέτζου», βάσει του οποίου προωθείτο το βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων και μια σειρά από άλλα μέτρα, κυρίως λογιστικού χαρακτήρα και όχι στη βάση των αναγκών των ανθρώπων με ψυχιατρική εμπειρία. Υποστηρίζουμε την οριστική αποδέσμευση και ακύρωση του συμφώνου αυτού και του όποιου τέτοιας φύσης συμφώνου και διεκδικούμε μια σειρά από αιτήματα τα οποία συνδέουν τα μέτρα που πρέπει άμεσα να ληφθούν για την αντιμετώπιση της διαλυτικής κρίσης στην Ψυχική Υγεία, με τον ταυτόχρονο μετασχηματισμό του κυρίαρχου νοσοκομειοκεντρικού και κατασταλτικού συστήματος προς ένα κοινοτικά βασισμένο και ολοκληρωμένο σύστημα Ψυχικής Υγείας

1. Αμεσες και επαρκείς προσλήψεις μονίμου προσωπικού, κυρίως γιατρών (κανονικές προσλήψεις του ΕΣΥ, που μπορεί να γίνουν με ταχείς ρυθμούς) και νοσηλευτών, αλλά και όλων των ειδικοτήτων ανάλογα με τις ελλείψεις σε κάθε υπηρεσία, προκειμένου αυτή να λειτουργεί με ασφάλεια και αναπτύσσοντας το πλήρες θεραπευτικό της δυναμικό.

2. Ενίσχυση των προϋπολογισμών των νοσοκομείων και όλων των μονάδων προκειμένου ν΄ αντιμετωπίσουν με επάρκεια, ποιότητα και ασφάλεια όλες τις ανάγκες
τους (φάρμακα, υλικά κλπ).

3. Αμεση εξασφάλιση της δωρεάν νοσηλείας και της προμήθειας φαρμάκων για όλους τους ανασφάλιστους - στην πράξη κα όχι απλώς ως διακήρυξη. Κατάργηση της όποιας συμμετοχής στη τιμή του φαρμάκου για όλους τους ασφαλισμένους, ιδιαίτερα για τα όλο και πιο πλατειά λαϊκά στρώματα που ζουν σε συνθήκες προϊούσας φτωχοποίησης.

4. Διασφάλιση της ταχύρρυθμης λειτουργίας των επιτροπών «πιστοποίησης αναπηρίας» (ΚΕΠΑ), με κατάργηση των χρονοβόρων διαδικασιών και των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, αλλά και των μνημονιακής έμπνευσης κατευθυντήριων αξόνων που επιτάσσουν την απόρριψη όλο και πιο πολλών (μέσω της εσκεμμένης μείωσης των ποσοστών αναπηρίας) από το δικαίωμα σε μια σύνταξη, ή ένα επίδομα αναπηρίας.

5. Κατάργηση της ρύθμισης που προβλέπει την άμεση περικοπή του «επιδόματος Πρόνοιας», ή της «σύνταξης αναπηρίας», σε άτομα που βρίσκουν μια θέση εργασίας, μια θέση που σήμερα είναι όλο και πιο επισφαλής και πρόσκαιρη, την ίδια στιγμή που η ρύθμιση αυτή, εν μέσω της επικρατούσας επισφάλειας (αλλά και ανέκαθεν), αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια των δικαιούχων του επιδόματος να δραστηριοποιηθούν στην κατεύθυνση της αναζήτησης εργασίας, φοβούμενοι ότι θα χάσουν την ασφάλεια έστω και αυτού του γλίσχρου επιδόματος/σύνταξης. Να υπάρξει, επομένως, ρύθμιση που να προβλέπει την ταυτόχρονη χορήγηση του επιδόματος/σύνταξης (όπως, άλλωστε, ισχύει και στους ΚΟΙΣΠΕ) σε όποιον βρίσκει θέση εργασίας, για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα απαραίτητο για την σταθεροποίηση της νέας κατάστασης του ατόμου, τόσο στο αντικειμενικό πεδίο (της εργασίας), όσο και στο υποκειμενικό.
Επιπλέον, το βοήθημα που αντιπροσωπεύει, στη ζωή του καθενός, το επίδομα της Πρόνοιας, ή η σύνταξη αναπηρίας, δεν είναι κάτι που μπορεί γραμμικά να συνδέεται με τον όποιο κυρίαρχο ορισμό της «αναπηρίας», στον οποίο ανάγονται οι πολύπλοκες ανάγκες του ατόμου (έναν ορισμό που υπακούει πιο πολύ σε λογιστικού χαρακτήρα σκοπιμότητες παρά στις όποιες, συζητήσιμες, «επιστημονικές» προδιαγραφές), αλλά με την ολότητα της ιδιαίτερης κατάστασής του, των δυσκολιών του, μέρος των οποίων είναι και ο συνήθως ολοσχερής αποκλεισμός του από την αγορά εργασίας. Η όποια απόφαση για περικοπή ενός επιδόματος θα έπρεπε να προκύπτει και να είναι συνυφασμένη, μεταξύ άλλων, με την άμεση διαθεσιμότητα της κατάλληλης θέσης εργασίας, ανάλογα με τις εκάστοτε ιδιαίτερες ανάγκες και δεξιότητες.
Πρέπει, επίσης, να καταργηθεί άμεσα η ρύθμιση που δεν επιτρέπει την χορήγηση ή την ανανέωση της χορήγησης του «επιδόματος Πρόνοιας» στα άτομα που νοσηλεύονται (συνήθως όχι από επιλογή τους) για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

6. Αμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση της «ανθρωπιστικής κρίσης», που στην Ψυχική Υγεία παίρνει, μεταξύ άλλων, και τις παρακάτω μορφές : όλο και περισσότερα άτομα, τα οποία νοσηλεύονται και δεν είναι δικαιούχοι ούτε καν του επιδόματος Πρόνοιας (είτε γιατί δεν πληρούν κάποια από τις προϋποθέσεις, είτε γιατί δεν επιθυμούν, για γνωστούς και κατανοητούς λόγους, να μπουν στην διαδικασία απόκτησης, μέσω του σχετικού βοηθήματος, της ταυτότητας του ανάπηρου κλπ), ο λόγος που συχνά παρατείνεται η νοσηλεία τους (όταν δεν διώχνονται με το «βιαστικό εξιτήριο»), είναι γιατί δεν έχουν πού να μείνουν, με αδυναμία, συχνά, ακόμα και εξασφάλισης της τροφής τους. Πολλές οικογένειες, εν προκειμένω, που αδυνατούν ή αρνούνται να στηρίξουν τα πάσχοντα μέλη (με την άρνηση, ενίοτε, να υποκρύπτει την αδυναμία), θα μπορούσαν να βοηθήσουν αν υπήρχε πρόσβαση σε κάποια σχετική βοήθεια. Προκύπτει, λοιπόν, ως αίτημα προς άμεση απάντηση, οι άνθρωποι που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις λήψης της «ανθρωπιστικής βοήθειας» και παίρνουν εξιτήριο μετά από ψυχιατρική νοσηλεία, να δικαιούνται και να προηγούνται (με μια απλή αίτηση στα ΚΕΠ χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες) και στις τρεις προβλεπόμενες παροχές (επιδότηση ενοικίου 70 ευρώ, κάρτα σίτισης 100 ευρώ το μήνα, μειωμένο τιμολόγιο ΔΕΗ). Και ταυτόχρονα, οι όποιες προβλεπόμενες διαδικασίες (διάφορα προαπαιτούμενα εντός προθεσμιών κλπ) ν΄ απλουστευτούν γι΄ αυτούς, με τη κατάθεση μιας υπεύθυνης δήλωσης και αργότερα των όποιων δικαιολογητικών. Ακόμη, να καταστεί  "επ΄ αόριστον" η προθεσμία υποβολής της αίτησης, που έληξε στις 30 Μαίου, ώστε  όλοι να έχουν πρόσβαση στη βοήθεια, αν και όποτε την χρειάζονται.

7. Επαναφορά της παροχής των οικονομικών προϋποθέσεων για την υλοποίηση του «εξατομικευμένου θεραπευτικού προγράμματος» στις στεγαστικές δομές (αλλά, αναλόγως, και στα τμήματα νοσηλείας), είτε με τη μορφή του πάλαι ποτέ «θεραπευτικού κινήτρου», είτε με όποια άλλη μορφή, έτσι ώστε να υπάρξουν οι αναγκαίες υλικές προϋποθέσεις για κινήσεις πέρα από τις λογικές λειτουργίας που έχουν μετατρέψει αυτές τι δομές σε μικρά άσυλα.

8. Αμεση ακύρωση της νομοθετικής ρύθμισης για την παρακράτηση των συντάξεων των ενοίκων των στεγαστικών δομών, αλλά και των λεγόμενων προνοιακών ασθενών (σε ιδρύματα, δομές κλπ) όπου η παρακράτηση ήδη εφαρμόζεται από διετίας.

9. Αμεση εφαρμογή της Τομεοποίησης, με Τομείς Ψυχικής Υγείας (ΤΟΨΥ) το πολύ μέχρι 100.000 κατοίκους, στη λογική ότι η Τομεοποίηση δεν είναι απλώς μια γεωγραφική παράμετρος, αλλά μια ουσιωδώς θεραπευτική παράμετρος, χωρίς την οποία δεν υπάρχει «ανάληψη ευθύνης» της υπηρεσίας για τα όποια προβλήματα ψυχικής υγείας εντός της κοινότητας. Με δεδομένη την κατάσταση και το είδος των υπαρχόντων υπηρεσιών, ο σχεδιασμός και η έναρξη εφαρμογής της Τομεοποίησης δεν μπορεί να γίνει παρά με σημείο αναφοράς την μονάδα νοσηλείας. Οπου υπάρχει Κέντρο Ψυχικής Υγείας (ΚΨΥ) θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στον εν λόγω ΤΟΨΥ ως η βασική του μονάδα, ενώ η δημιουργία ΚΨΥ σε κάθε ΤΟΨΥ θα είναι η πρώτη προτεραιότητα.
Σε σύνδεση με την Τομεοποίηση και τον σχεδιασμό των κοινοτικών υπηρεσιών να υπάρξει διόρθωση και επικαιροποίηση του Χάρτη Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, που, στην παρούσα του μορφή, αποτελεί μια δυσανάγνωστη, για τον όποιο ενδιαφερόμενο, λίστα εταιρειών (και όχι υπηρεσιών) χωρίς καμιά σχέση με την υπάρχουσα, ζοφερή πραγματικότητα των υπαρχόντων ή μη, λειτουργούντων ή μη, και πού, υπηρεσιών.

10. Αμεσες κινήσεις για ίδρυση ΚΨΥ σε κάθε ΤΟΨΥ, διασυνδεδεμένων με την μονάδα νοσηλείας και με το πλήρες δίκτυο των δομών ψυχικής υγείας του ΤΟΨΥ (στεγαστικές δομές κλπ). Το ΚΨΥ παρέχει πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια πρόληψη και φροντίδα, έχει κλίνες νοσηλείας, λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα, επτά μέρες την εβδομάδα και αποτελεί την κεντρική μονάδα του δικτύου των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας. Προφανώς, θα χρειαστούν οι αναγκαίες προσλήψεις για την επαρκή και αποτελεσματική στελέχωσή τους.
Τα ελάχιστα ΚΨΥ που λειτουργούν σήμερα (δραματικά υποστελεχωμένα), απευθύνονται (και απευθύνονταν ανέκαθεν) σε δυσανάλογα μεγάλους ΤΟΨΥ, λειτουργώντας στη λογική του εξωτερικού ιατρείου και όχι της ανάληψης της ευθύνης για παροχή της εκάστοτε αναγκαίας και ολοκληρωμένης φροντίδας, που εξ΄ ορισμού θα έπρεπε να παρέχεται από μια κοινοτική υπηρεσία, στο πλήρες φάσμα των αιτημάτων του τομέα στον οποίο απευθύνονται, χωρίς επιλογές και αποκλεισμούς, Αναλαμβάνουν, ως επί το πλείστον, τις θεωρούμενες ως πιο «ελαφρές» περιπτώσεις, παραπέμποντας εκ προοιμίου τις πιο «δύσκολες», αυτές με τις πι πολύπλοκες ανάγκες, στην νοσοκομειακή νοσηλεία, εκτρέφοντας ταυτόχρονα το έδαφος για παράπλευρες, ιδιωτικού χαρακτήρα απαντήσεις σε πολλούς εκ των χρηστών, από προσωπικό δημοσίων υπηρεσιών.

11. Ιδρυση ψυχιατρικών κλινικών σε γενικά σε νοσοκομεία της επαρχίας όπου δεν υπάρχουν (πχ, Στερεά Ελλάδα, νησιά κλπ), αλλά και σε κάποια της Αθήνας, όπου υπάρχουν ομάδες ψυχιάτρων χωρίς κλινική. Ταυτόχρονα, ενδυνάμωση των ψυχιατρικών κλινικών σε νοσοκομεία της επαρχίας όπου υπάρχουν μεν, αλλά υπολειτουργούν. Μελέτη του ζητήματος της επάρκειας των ψυχιατρικών κλινών δεδομένου ότι το πλήθος των ράντζων σ΄ ένα βαθμό οφείλεται σε καθαυτό έλλειψη κλινών, πέρα από την παντελή έλλειψη του «φίλτρου» του ολοκληρωμένου δικτύου
κοινοτικών υπηρεσιών.

12. Ενίσχυση (χρηματοδότηση κλπ) των υπαρχόντων και δημιουργία νέων δομών και
ευκαιριών επαγγελματικής αποκατάστασης (ΚΟΙΣΠΕ κλπ), με κανονική, αξιοπρεπή αμοιβή για τους εργαζομένους. Το ζήτημα της εργασιακής ένταξης είναι εκ των ουκ άνευ για την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη.
Οι ΚΟΙΣΠΕ πρέπει ν΄ αλλάξουν νομικό πλαίσιο έτσι ώστε να μπορούν να λειτουργούν από (και για) τους άμεσα ενδιαφερόμενους (άτομα με ψυχιατρική εμπειρία κλπ) και να πάψουν να είναι απλώς μέσον απασχόλησης κάποιων λειτουργών. Ο ελάχιστος, έως συχνά μηδενικός, αριθμός των εργαζόμενων χρηστών που απασχολούν, αποτελεί πραγματική διακωμώδηση του ρόλου για τον οποίο υποτίθεται ότι δημιουργήθηκαν και έχουν κληθεί να παίξουν. Για ν΄ ανταποκριθούν στον στοιχειωδώς ενταξιακό και αποκαταστασιακό τους χαρακτήρα πρέπει, μεταξύ άλλων, να διασφαλίζουν μόνιμη και ικανοποιητικά αμειβόμενη εργασία, μακριά από τις λογικές της απασχόλησης ορισμένου χρόνου και των απολύσεων, όπως συνέβη πρόσφατα με την απόλυση 3 εκ των 4 συνολικά εργαζομένων στον ΚΟΙΣΠΕ Βορείων προαστίων Αθήνας

13. Αμεση παρέμβαση για την ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας για την ακούσια νοσηλεία (ν. 2071/92) έτσι ώστε να γίνεται άμεση εκδίκαση και ο άμεσα ενδιαφερόμενος να μπορεί να παρίσταται με δικό του πραγματογνώμονα, αν το επιθυμεί, και δικηγόρο. Να τηρηθούν, επιτέλους, οι διατάξεις που προβλέπουν ότι εντός 10 ημερών η υπόθεση πρέπει να εκδικάζεται. Ταυτόχρονα, να πάψουν οι ακούσιες νοσηλείες να εκτελούνται από την αστυνομία και να δημιουργηθούν κατάλληλες προς τούτο υγειονομικές υπηρεσίες (ψυχίατρος, νοσηλευτές), που θα τις εκτελούν και θα καλούν αυτές την αστυνομία μόνο σε πολύ έκτακτες περιπτώσεις.

14. Αντίστοιχη μέριμνα πρέπει να υπάρξει και ως προς την εφαρμογή του νόμου για την δικαστική συμπαράσταση, ότι, δηλαδή, θα πρέπει να εφαρμόζεται ουσιαστικά όχι διεκπεραιωτικά. Να ληφθεί πρόνοια για ουσιαστικό έλεγχο της λειτουργίας του δικαστικού συμπαραστάτη, καθώς και ότι, σε ανθρώπους που δεν έχουν κανένα κοινωνικό στήριγμα, διασφαλίζεται μια αποτελεσματική και αξιόπιστη παρουσία για διαχείριση των περιουσιακών τους στοιχείων πραγματικά προς όφελός τους.

15. Η τήρηση της νομοθεσίας για την ακούσια νοσηλεία και για την δικαστική συμπαράσταση εντάσσεται στο πεδίο των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία. Θα πρέπει να υπάρξει ενδιαφέρον για το όργιο των κατασταλτικών μέτρων, των μηχανικών καθηλώσεων (που ενίοτε έχουν ως «παρενέργεια» τον θάνατο), των περιορισμών της κλειδωμένης πόρτας, των όποιων αυθαίρετων κανόνων επιβάλλονται. Θα χρειαστούν μηχανισμοί προστασίας των δικαιωμάτων (ουσιαστικοί και όχι, όπως μέχρι τώρα, κατ΄ επίφασιν και προσχηματικοί), αλλά, προπαντός, διαδικασίες που ανοίγουν δρόμους προς τον επαναπροσανατολισμό (την αλλαγή κουλτούρας και πράξης) των λειτουργών προς μιαν «άλλη ψυχιατρική». Σ΄ αυτή τη βάση, μια από τις παραμέτρους της οποίας είναι η εξασφάλιση του αριθμητικά αναγκαίου και επαρκώς εκπαιδευμένου προσωπικού σε όλες τις μονάδες ψυχικής υγείας, η μηχανική καθήλωση θα πρέπει επιτέλους να αποφασιστεί ότι δεν αποτελεί ιατρική πράξη, ότι η εφαρμογή της συνιστά καταστρατήγηση θεμελιακών δημοκρατικών και συνταγματικών δικαιωμάτων του ατόμου και, ως εκ τούτου, η τέλεσή της να αποτελεί ποινικό αδίκημα.

16. Η μεταφορά των ψυχιατρικών κλινικών των ψυχιατρείων σε κατάλληλους και επαρκείς χώρους στα γενικά νοσοκομεία θα ακολουθήσει στο βαθμό που οι νέες προσεγγίσεις, πρακτικές και θεσμικές λειτουργίες παγιώνονται και προχωράει με ουσιαστικό τρόπο η ανάπτυξη του ολοκληρωμένου δικτύου των κοινοτικών υπηρεσιών, που θα υποκαθιστούν πλήρως και θα λειτουργούν εναλλακτικά στο ψυχιατρείο. Σε όλη αυτή την διαδικασία του μετασχηματισμού θεωρείται ως αυτονόητη, και εκ των ουκ άνευ, η πλήρης αξιοποίηση, χωρίς καμιά εξαίρεση, του υπάρχοντος προσωπικού και επειδή αυτό δεν επαρκεί, η πρόσληψη του αναγκαίου αριθμού όλων των ειδικοτήτων που θα απαιτηθεί για την επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών.

17. Είναι πρωταρχικής σημασίας, σε όλη αυτή την διαδικασία, ο ενεργός και αποφασιστικός ρόλος των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία και των οικογενειών. Μέχρι τώρα, τα «άτομα με εμπειρία» και οι οικογένειες, παρά τις προθέσεις και την ενεργό αγωνιστική συμμετοχή τους, έχουν συνήθως χρησιμοποιηθεί, από το κυρίαρχο σύστημα, με διακοσμητικό τρόπο, ως δήθεν «συμμέτοχοι» (συχνά προσκεκλημένοι και παρακαθήμενοι σε διάφορα τραπέζια και συνέδρια των «ειδικών»), ενώ οι όποιες αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην αυτών. Είναι σημαντικό να απλωθούν περαιτέρω και να ενδυναμωθούν τα κινήματα και οι συλλογικότητες ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία, αλλά και των συλλόγων των οικογενειών, να γίνεται έμπρακτα σεβαστή η ανεξάρτητη και αδιαμεσολάβητη παρουσία και λειτουργία τους και ο ενεργός και αποφασιστικός ρόλος τους στα τεκταινόμενα.

18. Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος που συνιστούν, από πολλές απόψεις, οι ΜΚΟ της Ψυχικής Υγείας, μια μορφή ιδιωτικοποίησης, αλλά, ωστόσο, χωρίς ίδιους πόρους και στηριζόμενες για την επιβίωσή τους στην κρατική χρηματοδότηση. Καθώς στο τέλος του 2015 εξαντλείται η έκτακτη χρηματοδότηση της ΕΕ για την διάσωσή τους, προκειμένου να επιτευχθεί το «βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων», είναι σαφές ότι, από το 2016, θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα επιβίωσης. Με την περαιτέρω ιδιωτικοποίησή τους προ των πυλών, η μόνη λύση είναι η άμεση δημοσιοποίησή τους (η ανάληψή τους από το κράτος) αφού, καθώς είναι κρατικοδίαιτες, αυτό δεν θα είχε κανένα κόστος. Θα είναι μια ενέργεια ασφαλής και για τους ενοίκους των δομών και για το προσωπικό, που θα αποκτήσει, έτσι, μονιμότητα της θέσης εργασίας και δεν θα είναι έρμαιο των όποιων εκβιασμών και της αχαλίνωτης αυθαιρεσίας των αφεντικών των ΜΚΟ.

19. Οι διαδικασίες Αποιδρυματοποίησης θα έπρεπε να συμπεριλάβουν και τις λεγόμενες προνοιακές δομές και ιδρύματα, όχι μόνο στα Λεχαινά, αλλά και πολλά άλλα σε ολόκληρη τη χώρα, όπου οι συνθήκες είναι μεσαιωνικές.

20. Ακύρωση των όποιων σχεδίων, σκέψεων και προετοιμασιών για την ίδρυση δικαστικού (ών) ψυχιατρείου(ων). Να εξεταστεί η διεθνής εμπειρία και η επεξεργασία λύσεων εναλλακτικών στο δικαστικό ψυχιατρείο. Να εξεταστεί, επίσης, η άμεση αλλαγή του σχετικού νομοθετικού πλαισίου (άρθρα 34, 69, 70 ΠΚ κλπ) σε μια κατεύθυνση που θα επιτρέπει, ενάντια στην φυλακτική λογική, μια πραγματική θεραπευτική παρέμβαση για τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία που διαπράττουν το όποιο ποινικό αδίκημα. Απόρριψη πρέπει να υπάρξει και στην προετοιμαζόμενη εισαγωγή στην Ελλάδα της Υποχρεωτικής Θεραπείας στην Κοινότητα, στη μεταφορά, δηλαδή, της ψυχιατρικής καταστολής μέσα στην κατοικία του ατόμου.

21. Μια σειρά από νομοθετικές ρυθμίσεις, υπουργικές αποφάσεις και εγκύκλιοι για την Ψυχική Υγεία, που πέρασαν, κατ΄ εντολήν της task force, από τις υφυπουργούς που είχαν αναλάβει την Ψυχική Υγεία τα τελευταία τρία χρόνια προκειμένου να διευκολυνθεί το «βίαιο κλείσιμο» και η περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της Ψυχικής Υγείας, πρέπει άμεσα να ακυρωθούν. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει άμεσα να αναθεωρηθούν πρακτικές, ιδιαίτερα στις δομές των ΜΚΟ (Κέντρα Ημέρας κλπ), για ένταξη ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία σε θεραπευτικά προγράμματα ενός χρόνου με δυνατότητα για ανανέωση για έξη μήνες Ένα θεραπευτικό πλάνο δεν μπορεί να συγκροτείται στη βάση ομογενοποιημένων, γενικών και λογιστικής αρχής προδιαγραφών, αλλά σύμφωνα με τις ανάγκες του ψυχικά πάσχοντος ατόμου και να έχουν όση διάρκεια όσο απαιτούν αυτές οι ανάγκες και επ΄ αόριστον.

22. Τέλος, θ΄ αποτελούσε ακύρωση της όποιας αξιοπιστίας της νέας διακυβέρνησης η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο συνδιαλλαγή και εκ νέου ανάθεση ρόλων σε συμβούλους και μέλη επιτροπών (ιδιοκτήτες ΜΚΟ και άλλοι) που είχαν οριστεί από τις προηγούμενες
μνημονιακές κυβερνήσεις για το σχεδιασμό του «βίαιου κλεισίματος» των ψυχιατρείων, της διάλυσης και της περαιτέρω ιδιωτικοποίησης της ψυχικής υγείας.


6 Ιουνίου 2015


ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΚΙΝΗΜΑ

ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ